7.Sınıf Fen Bilimleri Denetleyici ve Düzenleyici Sistem

<==  7.Sınıf Konularına geri dön
 Ortaokul 7.SINIF ==> 1. Ünite: Vücudumuzda Sistemler ==> Denetleyici ve Düzenleyici Sistem

Kazanımlar

7.1.3. Denetleyici ve Düzenleyici Sistemler
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Sinir sistemi, sinir sisteminin bölümleri, merkezî ve çevresel sinir sistemi, refleks, iç salgı bezleri, iç salgı bezlerinin görevleri, iç salgı bezlerinin sağlığı
7.1.3.1. Sinir sistemini, merkezî ve çevresel sinir sistemi olarak sınıflandırarak model üzerinde gösterir ve görevlerini açıklar.
Beyincik ve omurilik soğanının ayrıntılı yapısına girilmez.
7.1.3.2. İç salgı bezlerinin vücuttaki yerlerini model üzerinde gösterir ve görevlerini açıklar.
a. İç salgı bezlerinin yapılarına girilmez.
b. Erkek ve dişi salgı bezleri ayrı şemalarda gösterilir.
7.1.3.3. İç salgı bezlerinin sağlığı için yapılması gerekenleri araştırma verilerine dayalı olarak tartışır.
7.1.3.4. Denetleyici ve düzenleyici sistemlerin vücudumuzdaki diğer sistemlerin düzenli ve eşgüdümlü çalışmasına olan etkisini tartışır.


KONU: Denetleyici ve Düzenleyici Sistem


Denetleyici ve Düzenleyici Sistem, vücudumuzdaki sistemlerin (Solunum, dolaşım, boşaltım, sindirim, destek ve hareket sistemi ve üreme sistemi) düzenli, uyumlu ve sorunsuz olarak çalışmasını sağlar.

Denetleyici ve düzenleyici sistemler, sinir sistemi ve iç salgı bezlerinden oluşur.




A- Sinir Sistemi


Sinir sistemimiz vücudumuzdan ve çevreden aldığı bilgileri değerlendirir. Bunlara uygun cevaplar oluşturur. Böylece vücudumuzun uyumlu bir şekilde çalışmasını sağlar. Milyarlarca sinir hücresinden (nöronlar) oluşmuştur. Bütün organlar ile bağlantısı vardır. Sinir sistemi organları hızlı ve kısa süreli etkiler. Nöronlar bölünme yeteneğine sahip değildir.

Sinir Hücresi (Nöron)



1. Merkezi Sinir Sistemi

Merkezi Sinir Sistemi

Beyin, beyincik, omurilik soğanı ve omurilik merkezi sinir sistemini oluşturur.

Beyin
1.Vücudumuzun öğrenme, hafıza ve yönetim merkezidir.
2.Duyu organlarından gelen bilgileri değerlendirir.
3.İstemli hareketlerimizin gerçekleşmesini sağlar.(Konuşma, yürüme, yazı yazma ...)
4.Acıkma, susama, uyku ve uyanıklık olaylarını düzenler.
5.Kan basıncımızı ve vücut sıcaklığımızı ayarlar.
6.Organlarımızın ve sistemlerimizin çalışmasını düzenler.
7. Sinir sisteminin en gelişmiş organıdır.

Not: Beyini zarar gören bir insan yaşayabilir, fakat bilinci davranış yapamaz ve bitkisel hayatta kalır.



Beyincik
1.Vücudumuzun hareket ve denge merkezidir. (Yarım daire kanalları ile beraber çalışır.)
2.Kol ve bacaklardaki kasların birbiriyle uyumlu çalışmasını düzenleyerek hareketlerimizin dengeli olmasını sağlar.
Not: Beyinciğin zarar görmesi canlının dengesiz harekete neden olur.



Omurilik Soğanı
1.Beyin ve diğer vücut organları arasındaki bağlantıyı sağlar.
2.İsteğimiz dışında çalışan iç organlarımızı kontrol eder.
3.Solunum, dolaşım, boşaltım ve sindirim sistemlerimizin çalışmasını düzenler.
4.Nefes alma, yutma, öksürme, çiğneme, hapşırma ve kusma olaylarını kontrol eder.
Not: Omurilik soğanının zarar görmesi ölüme neden olur. "Hayat düğümü" olarak da isimlendirilir.



Omurilik
1.Beyinle diğer organlar arasındaki bilgi iletimini sağlar.
2.Refleks davranışlarımızı oluşmasını sağlar.


Refleks oluşumu


Vücudumuzun dışarıdan gelen uyarılara karşı ani ve istem dışı yaptığı tepkiye refleks denir.
Refleks yönetim ve kontrol merkezi omuriliktir.
Refleks vücudun savunma mekanizmasıdır. Refleksler iki çeşittir.

  1. Doğuştan kazanılan refleks (Kalıtsal refleks)
    Kalıtsaldır, nesiller boyunca aktarılır.
    Bütün insanlarda görülür.
    Fazla ışıkta göz bebeğinin küçülmesi, iğne batan elin çekilmesi, ateşten eli çekme, yüksek seste irkilme, yeni doğan bebekte emme ve tutma hareketleri, diz kapağına vurulunca ayağın hareketi örnek verilebilir.

  2. Sonradan kazanılan refleks (Şartlı Refleks)
    Öğrenilen reflekstir. Önce istemli olarak yapılır beyin kontrol eder, sonra alışkanlık haline gelir omurilik kontrolüne geçer.
    Dans etmek, araba ve bisiklet sürmek, örgü örmek, yüzmek, koşmak, yazı yazmak, limon görünce ağzın sulanması örnek verilebilir.


2.Çevresel Sinir Sistemi


Merkezi sinir sistemi ile organların arasındaki iletişimi sağlar. Duyu organlarından gelen bilgileri beyine, merkezi sinir sisteminden gelen emirleri kas ve salgı bezlerine iletir.


Sinir Sistemi bilgileri nasıl iletir


Uyarı → uyartı mesajı → cevap → tepki

Ses, ışık, basınç gibi etkilere uyarı denir. Uyarılar duyularımızda bulunan almaçlarla alınır. Uyarılar sinir hücrelerinde uyartı mesajı şeklinde taşınır. Uyartı mesajı beynimizdeki ilgili bölümde değerlendirilir ve uyarıya karşı cevap oluşur. Beynimizde oluşan cevap yine sinirler aracılığıyla ilgili organ ya da yapılara iletilerek uyarıya tepki oluşur.




B- İç Salgı Bezleri (Hormonal Sistem)


İç salgı bezleri vücudumuzdaki sistemlerin çalışmasında sinir sistemine yardımcı olur. İç salgı bezleri görevlerini yavaş, uzun sürede ve sürekli gerçekleştirirler. Hormon adı verilen özel salgılar üretir. Hormonlar kan yoluyla taşınır. Her hormonun görevi farklıdır.

1.Hipofiz Bezi
Büyüme hormonunu salgılar. Az salgılanırsa cücelik fazla salgılanırsa devlik meydana gelir.

Görevi:
1.İç salgı bezlerinin çalışmasını denetler ve düzenler.
2.Büyümeyi sağlar.
3.İç salgı bezleri ile sinir sistemi arasındaki uyumu sağlar.



2.Tiroit Bezi
Tiroksin hormonu salgılar.
Yetersiz iyot alımında tiroit bezi şişerek guatr hastalığına sebep olur.

Görevi:
1.Büyümeyi, gelişmeyi sağlar.
2.Vücudumuzdaki kimyasal olayları düzenler.



3.Pankreas Bezi
İnsülin ve glukagon hormonlarını salgılar.
Yetersiz insülin salgılanması şeker hastalığına sebep olur.
Pankreas aynı zamanda sindirim enzimlerini üretir. Bu nedenle pankreas karma bezdir.

Görevi:
1.İnsülin kan şekerini düşürür. (İçindeki in hecesinden kan şekerini indirir şeklinde hatırlanabilir.)
2.Glukagon kan şekerini artırır.



4.Böbreküstü Bezi
Adrenalin hormonu salgılar.

Görevi:
1.Korku, coşku, heyecan ve öfke anlarında metabolizmayı hızlandırır. (Kan basıncı, solunum, kalp atışı ve kan şekeri artar. )



5.Eşeysel Bezler
Erkeklerde testis testosteron, dişilerde yumurtalık östrojen hormonlarını salgılar.

Görevi:
1.Ergenlik döneminde dişi ve erkeğe ait özelliklerin oluşmasını sağlar.
2. Dişilerde yumurtanın, erkeklerde spermin oluşmasını sağlar.


C- Denetleyici ve Düzenleyici Sistemin Sağlığı


Denetleyici ve Düzenleyici Sistemin sağlığını korumak için;
  1. Dengeli ve düzenli beslenmeliyiz.
  2. Alkol, sigara ve uyuşturucudan uzak durmalıyız.
  3. Sinir sistemimize zarar verebilecek ağır sporlardan, ani hareketlerden, çarpma ve darbelerden kaçınmalıyız.


D- Denetleyici ve Düzenleyici Sistem Hastalıkları


  1. Menenjit: Beyin zarı iltihaplanması
  2. Kuduz: Kuduz hayvanın ısırması sonucu geçen virüs hastalığı
  3. Sara: Beyindeki sinir hücrelerinin görev yapamaması sonucu gerçekleşen nöbet.
  4. Felç: Beyin damarlarının tıkanması veya beyin kanaması ile gerçekleşir.



22 yorum:

  1. çok süpeeeeeeeerrrrrr projemi yapma için kullandım kim yazmışsa ellerine sağlık

    YanıtlaSil
  2. Teşekkürler. Yazılımda yardımcı olacak :)

    YanıtlaSil
  3. Çok iyi yaa sınava buradan çalıştım çünkü kitaplar gelmedi daha. defterde yırtıldı

    YanıtlaSil
  4. ismail akkurt27 Ekim 2016 21:35

    Gayet güzel bir site ellerinize sağlık

    YanıtlaSil
  5. bayıldım süper olmuş ellerinize sağlık

    YanıtlaSil
  6. süperrrrrrrrrrrrrrrrr

    YanıtlaSil
  7. İsmimin gerekli olmadığını düşünüyorum11 Ağustos 2017 15:49

    Sayenizde posterimi yaptım.
    Çok güzel olmuş.
    Ellerinize sağlık.
    😀😀😀😀😀😀😀😀😍😊❤️

    YanıtlaSil
  8. çok faydalı oldu teşekkürler

    YanıtlaSil
  9. allah razı elsun

    YanıtlaSil
  10. Destekleyici ve Düzenleyici sistem önemli bir konudur ve ben iyi anladım.
    Ellerinize sağlık

    YanıtlaSil
  11. Benim yarın olan sözlüm için iyi teşekkürler

    YanıtlaSil
  12. gerçekte güzel bir site tercih ederim

    YanıtlaSil
  13. Bugra kaymak24 Ekim 2017 20:44

    Yaptığınız için sağolun yarınki sınava hazirlandim allah razı olsun

    YanıtlaSil
  14. Muhteşem ellerinize sağlık

    YanıtlaSil
  15. On numarası beş yıldız

    YanıtlaSil
  16. Sensetiv bitch4 Kasım 2017 20:23

    Süper miş bu konuyu anlamamamıştım anladım şimdi

    YanıtlaSil
  17. Dedikoducu kemal6 Kasım 2017 20:12

    Harıka olmuş

    YanıtlaSil
  18. Çok güzel

    YanıtlaSil
  19. abi o kadar yardımcı olduki çok sagolun dua edin yarınki sınavdan yuksek aliyim herkeze başarılar ellerinize sağlık

    YanıtlaSil