8.Sınıf Periyodik Sistem

<==  8.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 8.SINIF ==> 3. Ünite: Maddenin Yapısı ve Özellikleri ==> Periyodik Sistem

Kazanımlar

8.3.1. Periyodik Sistem
Önerilen Süre: 4 ders saati

Konu/Kavramlar: Grup, periyot, elektron dağılımı
8.3.1.1. Geçmişten günümüze periyodik sistemin oluşturulma sürecini araştırır ve sunar.
8.3.1.2. Periyodik sistemde, grup ve periyotların nasıl oluşturulduğunu açıklar.
8.3.1.3. Periyodik sistemdeki ilk 18 elementin “elektron-katman ilişkisi” temelinde elektron dağılımını yapar ve periyodik cetveldeki yerini bulur.

KONU: Periyodik Sistem


Periyodik sistemin neden gereklidir
Doğada bulunan elementlerin daha kolay incelenebilmesi, arandığında daha kolay bulunabilmesi için belirli özelliklerine göre sınıflandırılmıştır. Bu sınıflandırma sonucunda periyodik sistem oluşmuştur.
Periyodik sistem oluşturulduktan sonra yeni bulunan elementlerin hangi özellik gösterebileceği tahmin edilebilmiştir.

Periyodik Sistem


A- Periyodik Sistemin Tarihçesi


1. Johann Döbereiner (Yohan Döbereynar)

Johann Döbereiner

Elementlerin sınıflandırılması ile ilgili ilk çalışmayı yapmıştır. Benzer özellik gösteren elementleri üçlü gruplar oluşturmuştur. Lityum, sodyum, potasyum elementlerinin benzer özellik gösterir.



2. Alexandre Beguyer de Chancourtois (Aleksandır Beguye dö Şankurtua)

Alexandre Beguyer de Chancourtois


Benzer fiziksel özellikleri gösteren elementleri dikey gelecek şekilde sarmal olarak sıralamıştır. Elementlerin dışında bazı iyonlara da yer vermiştir.



3. John Newlands (Con Nivlends)

John Newlands

O zamana kadar bilinen 62 elementi atom ağırlığına göre sıralamıştır. İlk 8 elementten sonraki elementlerin fiziksel ve kimyasal özelliklerinin tekrarladığını fark etmiştir. (Oktav kanunu)



4. Lothar Meyer (Lotar Meyer)

Lothar Meyer


Mendeleyev ile aynı zamanda elementleri benzer biçimde sıralamıştır.  Elementleri sıralarken fiziksel özelliklerine bakmıştır. Mendeleyev ile benzer sistem oluşturmasına rağmen periyodik sistemin babası  Mendeleyev olarak kabul edilmektedir.




5. Dimitri İvanovic Mendeleyev (Dimitri İvanoviç Mendelyef)

Dimitri İvanovic Mendeleyev
Elementleri kütle numaralarına (atom ağırlıklarına) göre sıralamıştır.
Ancak bazı elementlerin yeri bulunması gereken yerden farklı olmuştur.



6. Henry Moseley (Henri Mozeli)

Henry Moseley
Günümüzdeki periyodik tablonun temelini atmıştır.
Elementleri atom numaralarına (proton sayısına) göre sıralamıştır.




7. Gleen Seaborg (Gılen Siborg)

Gleen Seaborg
Periyodik tabloya en altta iki satır ekleyerek, en son halini almasını sağladı.



B- Periyodik Sistem


Elementlerin artan atom numaralarına göre sıralandıklarında oluşan tabloya "Periyodik Sistem" denir.

  • Elementlerin fiziksel ve kimyasal özellikleri guruplarda benzer özellik gösterir.
  • Periyodik sistemde elementlerin adı, sembolü, atom numarası gibi birçok özellik yer alır.
  • Elementler atom numaralarına göre sıralandıklarında bazı özelliklerin periyotlar halinde tekrar etmektedir. Periyodik tabloda benzer özellikler alt alta sıralıdır.

Periyot: Yatay sıralara periyot denir. 7 periyot vardır.
Grup: Dikey sütunlara grup denir. 18 grup vardır.


Periyodik Sistemde grupların özellikleri


Aynı grupta bulunan elementlerin kimyasal özellikleri (sertlik, parlaklık, iletkenlik, reaksiyona girme isteği vb.) genellikle benzerdir.
Aynı grupta bulunan elementlerin yukarıdan aşağıya doğru gittikçe;

  • Atom numarası (Proton sayısı) artar.
  • Kütle numarası artar.
  • Metalik özellik artar, ametalik özellik azalır.
  • Son katmanında elektron sayıları değişmez.
  • Atom hacmi (çapı) artar.
  • Katman sayısı (Periyot sayısı) artar.
  • Elektron verme isteği artar.
  • Bazlık özelliği artar.



Bazı grupların özel isimleri vardır.


  • 1A grubu Alkali metaller
  • 2A grubu Toprak alkali metaller
  • 7A grubu Halojenler
  • 8A grubu Soy (Asal) gazlar


Periyodik cetvelde periyotların özellikleri


Aynı periyotlarda soldan sağa gittikçe;

  • Atom numarası (Proton sayısı) artar.
  • Kütle numarası artar.
  • Katman sayısı (Periyot sayısı) değişmez.
  • Atom hacmi (çapı) azalır.
  • Değerlik elektron sayısı (son yörüngedeki elektron sayısı) artar.
  • Metalik özellik azalır, ametalik özellik artar.
  • Elektron alma isteği artar.
  • Asitlik özelliği artar

Elementlerin Periyodik Sistemde Yerlerinin Bulunması


Bir elementi periyodik sistemdeki yeri nötr durumdaki elektron dağılımına göre yapılır.
Elektron dağılımında;
Katman sayısı = Periyot Numarası
Son Katmandaki elektron sayısı = Grup Numarasını  verir.



Elektron dağılımı
1. Katman 2 elektron
2. Katman 8 elektron
3. Katman 8 elektron alabilir.



Örnek: 13 atom numaralı alüminyumun elektron dağılımını ve periyodik sistemdeki yerini bulalım.

Elektron dağılımı
13Al: 2) 8) 3)

3. Periyot (3 katman olduğu için)
3A gurubu (Son katmanda 3 elektron olduğu için)



Diğer Konular




≪(Önceki) Basit Makineler   ∥   Elementlerin Sınıflandırılması (Sonraki)≫


1 yorum: