8.Sınıf Isı Alış-verişi ve Sıcaklık Değişimi

<==  8.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 8.SINIF ==> 6. Ünite: Maddenin Hâlleri ve Isı ==> Isı Alış-verişi ve Sıcaklık Değişimi

Kazanımlar

8.6.2. Isı Alış-verişi ve Sıcaklık Değişimi
Önerilen Süre: 6 ders saati 
Konu/Kavramlar: Isı-kütle ilişkisi, sıcaklık-kütle ilişkisi, ısı-özısı ilişkisi
8.6.2.1. Isı ile özısı, kütle ve sıcaklık arasındaki ilişkiyi kavrar.
8.6.2.2. Isı alışverişi ile ilgili problemler çözer.

Konu: Isı Alış-verişi ve Sıcaklık Değişimi


Sıcaklık nedir


Maddenin içerisindeki taneciklerin ortalama hareket enerjisine sıcaklık denir.
Sıcaklık enerji değildir, enerjinin göstergesidir.
Sıcaklık termometre ile ölçülür, birimi °C'dir.

Isı nedir


Maddenin taneciklerinin toplam hareket enerjisidir.
Başka bir tanım olarak sıcak olan maddeden soğuk olan maddeye aktarılan enerjiye ısı denir.
Isı bir enerjidir.
Isı kalorimetre kabı ile ölçülür, birimi kalori (cal) veya Joule (J)'dir.


A-Kütle ve sıcaklık arasındaki ilişki (m ve Δt)


Kütle ve sıcaklık ters orantılıdır.
Madde cinsi, aldıkları ısı aynı olmak şartıyla kütlesi az olanın sıcaklığı fazla artacaktır.

Örnek: Özdeş ısıtıcılara beher içerisinde 50 g ve 100 g miktarında su koyalım. Eşit sürede ısıtalım. 50 g suyun sıcaklığı daha fazla artacaktır.

Kütle-sıcaklık değişimi



B-Kütle ve ısı arasındaki ilişki (m ve Q)


Kütle ve ısı doğru orantılıdır.
Aynı sıcaklıkta, aynı türden yapılmış maddelerin kütlesi arttıkça içerisindeki ısı miktarı da artar.
Aynı sıcaklıkta bir bardak su ile bir sürahi suyu aynı sıcaklığa çıkarabilmek için, bir sürahi suya daha fazla ısı verilmelidir.

Örnek: Küçük su şişesine doldurulmuş ve büyük su şişesine doldurulmuş aynı sıcaklıkta suların bize verebileceği ısı miktarını karşılaştırınız?

Kütle arttıkça ısıda artar


Aynı sıcaklıkta olmalarına rağmen, kütlesi fazla olan suyun içerisindeki ısı daha fazladır. Bu nedenle büyük şişe içerisindeki su bize daha fazla ısı verir.

Örnek: Sıcaklıkları 70 °C olan, 50 g ve 100 g suya buz parçaları atılmaktadır. Hangi kapta daha fazla buz erir.



Madde miktarı (kütlesi) fazla olan suyun içerisinde bulunan ısı miktarı da fazla olacaktır. Bu nedenle 100 g su daha fazla buz eritir.


C-Isı ve özısı arasındaki ilişki (Q ve c)


Isı ve özısı doğru orantılıdır.
Kütleleri aynı, özısıları farklı maddeleri aynı sıcaklığa getirebilmek için verilmesi geren ısılarda farklı olacaktır.
Özısısı fazla olan maddeye daha fazla ısı verilmesi gerekmektedir.

Özısısı yüksek olan maddelerin çevreye verebilecekleri ısı miktarı da fazla olacaktır.

Örnek: 50 g su ve alkole, 10 °C den 50 °C ye getirebilmek için verilmesi gereken ısı miktarları ne olmalıdır? (csu:4,18 calkol:2,54 )

Suyun özısısı alkolün özısısından fazla olduğu için her iki sıvıyı da aynı sıcaklığa getirebilmek için suya daha fazla ısı vermek gerekir.


D-Isı ve sıcaklık arasındaki ilişki (Q ve Δt)


Isı ve sıcaklık doğru orantılıdır.
Bir maddeye ne kadar fazla ısı verilirse sıcaklığı da o kadar artar.
Madde ne kadar ısı verirse sıcaklığı da o kadar azalır.



Özet:
Q: Isı
m: 
Kütle
c: Özısı
Δt: Sıcaklık farkı
Q=m.c.Δt
 (Kısaca kör mecit) formülüne göre ısı hepsi ile doğru orantılı, çarpım durumunda olanlar ters orantılıdır.

  1. m ve Q doğru orantılı

  2. m ve Δt ters orantılı

  3. Q ve c doğru orantılı

  4. c ve Δt ters orantılı

  5. Q ve Δt doğru orantılıdır


Isı alış-verişi ile ilgili problemler


Isı alış-verişi nedir


Sıcaklıkları farklı iki madde arasında ısı alış-verişi gerçekleşir.
Sıcaklığı fazla olan madde ısı verirken, sıcaklığı az olan madde ısı alır.
Isı alış-verişi son sıcaklıkların eşitleninceye kadar devam eder.
Sıcaklıkları aynı olan iki madde arasında ısı alış-verişi gerçekleşmez.

1. Bir maddenin ısı alış-verişi


Q: Isı
m: Kütle
c: Özısı
Δt (t2-t1): Sıcaklık farkı

Formül Q=m.c.Δt
Isı = kütle x özısı x sıcaklık farkı




Örnek 1: 100 g kütleli suyun sıcaklığı 10°C'dir. Sıcaklığın 20°C'ye  gelebilmesi için kaç kalori ısı verilmesi gerekir.
( csu:4,18 J/g.°C )

Q=m.c.Δt
Q=100 . 4,18 . (20-10)
Q= 4180 J



Örnek 2: 200 g suyun ilk sıcaklığı 20°C'dir. 20900 Joule ısı verildiğinde suyun son sıcaklığı ne olur? ( csu:4,18 J/g.°C )

Q=m.c.Δt
20900 = 200 . 4,18 . (t2-20)
20900 = 836 .(t2-20)
20900/836 =  (t2-20)
25 = t2-20
20+25 = t2
t2 = 45 °C olur.


2. İki maddenin ısı alış-verişi


Dışarıya verilen ısılar ihmal edildiğinde, sıcaklıkları farklı olan iki maddenin aldıkları ve verdikleri ısılar birbirine eşittir.
QAlınan = QVerilentdenge = denge sıcaklığı (son sıcaklık)

A-Maddenin cinsi ve miktarları eşitse sıcaklıkların ortalaması alınır.

Örnek: 50°C 100 g su ile, 80°C 100 g su karıştırıldığında karışımın son sıcaklığı ne olur?

Son sıcaklık = (50 + 80)/2 = 65°C olur.



B-Maddenin cinsi aynı, sıcaklıkları ve miktarları farklı ise denge sıcaklığının bulunması

m1 kütleli, t1 sıcaklıklı  ve m2 kütleli, t2 sıcaklıklı iki maddenin son sıcaklıklarını bulak için; (t1>t2)
QVerilen = QAlınanm1.c.Δt = m2.c.Δt (c'ler aynı olduğu için sadeleştirilebilir.)
m1.(t1-tdenge)= m2.(tdenge-t2) olur.

Örnek: 50 g kütleli 40°C su ile 100 g kütleli 70 °C suyun karışımının son sıcaklığı ne olur?

m1.(t1-tdenge)= m2.(tdenge-t2)
100.(70-tdenge) = 50.(tdenge-40)
7000 - 100tdenge = 50tdenge - 2000
7000 + 2000 = 150tdenge
9000 = 150tdenge
tdenge = 9000/150
tdenge = 60 °C olur.



C-Maddenin cinsi, sıcaklıkları ve miktarları farklı ise denge sıcaklığının bulunması

m1 kütleli, t1 sıcaklıklı, c1 özısılı  ve m2 kütleli, t2 sıcaklıklı, c2 özısılı iki maddenin son sıcaklıklarını bulak için; (t1>t2)
QVerilen = QAlınanm1.c1.(t1-tdenge)= m2.c2.(tdenge-t2) olur.

Örnek: 50g 10 °C su ile, 100g 50 °C alkolün karışımının son sıcaklığı ne olur? (csu:4,18 calkol:2,54 )

Alkolün sıcaklığı fazla olduğu için alkol suya ısı verecektir.
QVerilen = QAlınan
m1.c1.(t1-tdenge)= m2.c2.(tdenge-t2) formülünden100.2,54.(50-tdenge) = 50.4,18.(tdenge-10)
12700-254tdenge = 209tdenge - 2090
12700+2090 = 209tdenge+254tdenge
14790 = 463tdenge
tdenge = 31,94 °C olur.



Diğer Konular


7 yorum:

  1. Çok güzelmiş çok işime yaradi

    YanıtlaSil
  2. yardım ediin31 Mart 2017 23:06

    3 tane sıvı karıştırlırsa ne olur peki lütfen yardım edim

    YanıtlaSil
  3. Üç sıvının karışımı ile ilgili sorular TEOG konusu değil, kazanımlarda yer almıyor. Bu nedenle fazlasına gerek yok.

    YanıtlaSil
  4. gnsjfnbjfwasog25 Nisan 2017 15:35

    merhaba yarin teog ikinin birinci oturumu yaaaaaaa offffffffffff ama birinci teogta fullemistim zaten butun sorulari onemli degil 120 sorudan 120 yaptim :)

    YanıtlaSil
  5. emin misin canım fullediğine pek inandırıcı değilde

    YanıtlaSil
  6. YALAN ATTIGIN BİLİYORUZ TEOGDAN FULL CEKEN İNTERNET SAYFASİNDA NE GEZSİN TURKHACKTEAM.COM

    YanıtlaSil