5.Sınıf Maddenin Hal Değişimi

<==  5.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 1.Sınıf (5.SINIF) ==> 3. Ünite: Maddenin Değişimi ==> Maddenin Hal Değişimi

Kazanımlar

5.3.1. Maddenin Hâl Değişimi Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu/Kavramlar: Erime, donma, kaynama, yoğuşma, buharlaşma, süblimleşme, kırağılaşma
5.3.1.1. Maddelerin ısı etkisiyle hâl değiştirebileceğine yönelik deneyler yapar, elde ettiği verilere dayalı çıkarımlarda bulunur.
Sıvıların her sıcaklıkta buharlaştığı; fakat belirli sıcaklıkta kaynadığı belirtilerek buharlaşma ve kaynama arasındaki temel fark açıklanır.

KONU: 5.Sınıf Maddenin Hal Değişimi

Maddelerin katı, sıvı ve gaz olmak üzere üç hali vardır. Madde bir halden başka hale değişebilir. Buna hal değişimi denir. Buzun erimesi, suyun buharlaşması hal değişimidir.

Erime

 Katı maddelerin ısı alarak sıvı hale geçmesine erime denir. Katı madde erime esnasında sıcaklığı sabit kalır. Bu değer erime sıcaklığıdır. Buzun erime sıcaklığı 0 °C dir. Erime sıcaklığı maddenin ayırt edici özelliğidir.

Donma

 Saf bir maddenin katı halden sıvı hale geçmesidir. Madde donarken etrafa ısı verir. Erime sıcaklığı ile donma sıcaklığı aynıdır. Saf olmayan maddelerin erime ve donma sıcaklıkları sabit değildir. Suyun içerisine tuz atıldığında saf madde olmaz (Karışımdır) içine atılan tuzun miktarına bağlı olarak erime ve donma sıcaklığı 0 °C nin altına düşer.

Altın demir gibi metaller eritilir, çeşitli kalıplara döküldükten sonra dondurularak şekil verilmiş olur. Plastik cam demir bakır gibi malzemeler geri dönüşümle eritilerek tekrar kullanılabilir.

Buharlaşma

Sıvıların ısı alarak gaz hale geçmesidir. Elimize dökülen kolonya buharlaşırken bizden ısı alır. Buharlaşma sadece sıvının yüzeyinde gerçekleşir. Buharlaşma her sıcaklıkta gerçekleşmektedir. Ancak sıcaklık arttıkça buharlaşma da artar. Deniz suyundan tuz elde etmede, reçel, salça, pekmez yapımında suyun buharlaşması sağlanır.

Kaynama

Hızlı buharlaşmadır. Kaynama sırasında sıvı içerisinde gaz kabarcıkları oluşur. Kaynama sıvının her yerinde gerçekleşir. Saf maddelerin belirli bir kaynama sıcaklığı vardır. Kaynama olayının başlamasında sıcaklık değişmez. Bu sıcaklığa kaynama sıcaklığı denir. Deniz seviyesinde su 100 °C de, etil alkol 78 °C de kaynar.

Kaynama ve buharlaşma arasındaki farklar

1. Buharlaşma sıvını yüzeyinde olur, kaynama sıvının her tarafında olur.
2. Buharlaşma her sıcaklıkta olur, kaynama belirli bir sıcaklıkta olur.
3. Buharlaşırken sıcaklık değişebilir, kaynama sırasında sıcaklık sabit kalır.

Ortak özelliği: Kaynama ve buharlaşma ısı alarak gerçekleşir.

maddenin halleri

Maddenin halleri

Yoğuşma(Yoğunlaşma)

 Gaz haldeki maddenin sıvı hale geçmesidir. Yoğuşma sırasında madde dışarıya ısı verir. Buluttan yağmur yağması, sis oluşması, sabahları otların üzerinde çiğ oluşması, soğuk havada camlarda buğulanma olayları yoğuşmadan kaynaklanır.

Süblimleşme

Katı haldeki maddenin ısı alarak gaz haline geçmesine denir. Süblimleşmede sıvı hale geçilmez. Naftalin, iyot, kuru buz (Katı karbondioksit) süblimleşerek katı halden doğrudan gaz hale geçer.

Kırağılaşma

Gaz bir maddenin ısı vererek doğrudan katılaşmasıdır. Soğuk havada araçların üzerinde, ağaçlarda kırağı olayı gerçekleşir. Kırağı, kırağılaşma olayı sonucu oluşur.

Su ısınıca buharlaşır, buhar da soğuyunca tekrar su haline gelir.
Buz ===ısı ile erime ===> Su ===ısı ile buharlaşma ===> Buhar
Buhar === soğuyarak yoğuşma ===> Su === soğuyarak donma ===> Buz

Suyun Halleri

su döngüsü

Su döngüsü: Suyun yeryüzü ile gökyüzü arasında dolanımına su döngüsü denir.

  • Yeryüzündeki su Güneş’in etkisi ile buharlaşarak gökyüzünde bulutu oluşturur.
  • Bulutlarda su yoğuşarak yağmuru oluşturur.
  • Kışın yerde su donarak buzu oluşturur.
  • Sıcak havada buz eriyerek su olur.
  • Soğuk kış günleri havadaki su buharı araçların üzerinde kırağılaşır.
  • Doğadaki su döngüsü maddenin hal değişiminin en güzel örneğidir.

1.Yağmur: Bulut içindeki su damlacıkları birleşerek yağmuru meydana getirir. Yağmur yağabilmesi için havanın soğuması gerekir.
2.Kar: Buluttaki su damlacıkları donarak karı oluşturur. Kar yağması için  havanın çok soğuması gerekir.
3.Dolu: Yağmur damlalarının bulut içinde donması sonucu oluşur.
4.Sis: Yerde bu buharı, su damlacıklarına dönüşürek sisi oluşturur.

Sorular

1. Yağmur, kar, dolu olarak yeryüzüne inen su, tekrar gökyüzüne nasıl çıkar?

Cevap: Buharlaşma ile çıkar.

2. Çiğ, kırağ, yağmur, dolu, kar, sis bunlardan hangileri yağış türüdür?

Cevap: Yağmur, dolu, kar

3. Bulut içindeki su damlacıklarının birleşerek, damlaları oluşturmasına ne denir?

Cevap: Yağmur

5.Sınıf Maddenin Hal Değişimi Çözümlü Sorular
5.Sınıf Maddenin Hal Değişimi Doğru Yanlış Soruları

Etiketlenmiş , , , , , , .Yer işareti koy permalink.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir