7. Sınıf Duyu Organları ve Hastalıkları

<==  7.Sınıf Konularına geri dön
Fen Bilimleri ==> Ortaokul 3.Sınıf (7.SINIF) ==> 1. Ünite: Vücudumuzda Sistemler ==> Duyu Organları

Kazanımlar

7.1.4. Duyu Organları Önerilen Süre: 8 ders saati
Konu/Kavramlar: Duyu organları ve yapıları, duyu organlarının sağlığı, duyu organları
arasındaki ilişki
7.1.4.1. Duyu organlarına ait yapıları model üzerinde gösterir ve açıklar.
Duyu organlarında bulunan özel almaçların uyarıları nasıl aldığı ve cevap verme
süreci açıklanır.
7.1.4.2. Koku alma ve tat alma duyuları arasındaki ilişkiyi, tasarladığı bir deneyle gösterir.
7.1.4.3. Duyu organlarındaki kusurlara ve bu kusurların giderilmesinde kullanılan teknolojilere örnekler verir.
7.1.4.4. Duyu organlarının sağlığını korumak için alınması gereken tedbirleri tartışır.
7.1.4.5. Duyu organları ve sağlığı ile ilgili meslek gruplarını araştırır ve bu meslek gruplarının toplum açısından önemini tartışır.

KONU: Duyu Organları

Duyu organlarımız göz, kulak, burun, dil ve deridir. Çevremizdeki uyarıları anlamız da duyu organlarını kullanırız. Duyu organlarının yapısında duyu almaçları bulunur. Çevredeki ışık, koku, tat, basınç, sıcaklık ve sesleri duyu almaçları algılar. Sinirlerde uyartı mesajı oluşturur, beyin uyartıları değerlendirerek cevap oluşturur. Gerekirse kaslarda tepki oluşur.

1.Göz

Gözü koruyan yapılar: Kaşlar, göz kapakları, kirpikler, gözyaşı bezleridir.
Kaşlar: Terin göze gelmesini önler.
Göz kapakları: Gözü dıştan korur, gözün nemli kalmasını sağlar.
Kirpikler: Göze gelen yabancı maddelerin girmesini engeller.
Göz yaşı bezleri: Gözyaşı salgılar, gözün nemli kalmasını ve temizlenmesini sağlar

Gözün yapısı

goz_yapisi

Göz dıştan içe doğru sert tabaka, damar tabaka ve ağ tabaka(retina) dan oluşur.

1.Sert Tabaka: Göz en dışındaki beyaz renkli tabakadır. Gözü dış etkiler karşı korur ve göz yuvarlağına dayanıklılık kazandırır. Sert tabaka göz yuvarlağının ön kısmında incelerek saydam bir yapı kazanır. Işığı kıran bu saydam tabakaya kornea denir. Kornea gelen ışığı göz bebeğinde toplar. Sert tabakada kan damarları bulunmaz.

2.Damar Tabaka: Gözü besleyen damarlar bulunur. Damar tabaka gözün ön kısmında farklılaşarak iris, göz bebeği ve merceği oluşturur.
İris: Gözün renkli kısmıdır.
Göz bebeği: İrisin ortasındaki boşluktur. Işık fazla gelirse küçülür, az gelirse büyür.
Göz merceği: İrisin arkasında bulunur. İnce kenarlı mercektir. Gelen ışığın ağ tabaka üzerinde ters görüntü oluşturmasını sağlar.
Göz uyumu: Net bir görüntü için göz merceğinin incelip, kalınlaşmasıdır.
Camsı cisim: Göz merceği ile ağ tabaka arasını dolduran sıvıdır. Gözün şeklini ve göz merceğinin yerinde kalmasını sağlar.

3.Ağ tabaka (Retina): Işığa duyarlı almaçlar bulunur. Oluşan görüntü sinir hücreleri ile beyne iletilir.
Sarı leke (benek): Görüntünün oluştuğu yerdir.
Kör nokta: Göz sinirlerinin gözden çıktığı yerdir. Işığa duyarlı değildir.

Nasıl görürüz?

Görme olayı dört aşamada gerçekleşir.
1.Cisimlerden yansıyan ışık ışınları saydam tabakaya gelir ve burada kırılır. Kırılan ışın ardından göz bebeğine gelir.
2.Göz bebeğinden gelen ışınlar göz merceğinde tekrar kırılarak ağ tabaka üzerine düşer.
3.Ağ tabakada sarı leke üzerinde ters bir görüntü olur. Oluşan görüntü duyu almaçları tarafından algılanır.
4.Algılanan görüntü, görme sinirleri vasıtasıyla beyindeki görme merkezine iletilir. Ters görüntü, beyindeki görme merkezinde düz olarak algılanır. Böylece görme gerçekleşir.

Cisimden gelen ışın → Saydam tabaka → Göz bebeği → Göz merceği → Sarı leke → Görme sinirleri → Beyin

Göz Kusurları ve Tedavi yolları

Doğuştan olan göz kusurları:
Renk körlüğü (Daltonizm): Genellikle kırmızı ve yeşil renklerin birbirinden ayırt edilemediği göz kusurudur. Kalıtsal bir hastalıktır, tedavisi yoktur.

Şaşılık: Göz kasların uyumsuz çalışmasıdır, gözlük veya ameliyatla düzeltilir.

Sonradan olan göz kusurları:

Miyopluk: Yakını görür, uzağı iyi göremez. Görüntü sarı lekenin önünde oluşur. Kalın kenarlı mercekle düzelir.

Miyop göz

Hipermetropluk: Uzağı görür, yakını iyi göremez. Görüntü sarı lekenin arkasında oluşur. İnce kenarlı mercekle düzeltilir.

Hipermetrop Göz

Astigmatizm: Göz merceği yüzeyinin pürüzlenmesi ya da korneanın kavislenmesi sonucunda oluşur. Cisimler bulanık ya da şekli bozuk görünür. Silindirik mercekle düzeltilir.

Katarakt: Göz merceğinin saydamlığını kaybetmesiyle oluşur. Görüntü net değildir. Ameliyatla düzeltilir.

Presbitlik: Göz merceği sertleşerek esnekliğini kaybeder. Yaşlılarda yakını görememe hastalığıdır. İnce kenarlı mercekle düzeltilir.

Teknolojik Gelişmeler

Gözlük ve kontak lensler, göz kusurlarının tedavisinde kullanılan teknolojik aletlerdir.

Kornea nakli: Korneadaki saydamlığın bozulduğu veya bu tabakanın şeklinin değiştiği durumlarda kornea nakli yapılır. Bozuk kornea sağlamıyla değiştirilir.

Not: Görme engelliler yazıları okumak için Braille (Breyıl) alfabesi kullanırlar. Bu alfabede harfler kabartma noktalardan oluşmaktadır.

Göz sağlığı

1.Gözlerimizi temiz tutmalı. Kirli ellerle gözümüze dokunmamalıyız.
2.Başkalarına ait havlu ve gözlükleri kullanılmamalı.
3.Televizyon ve bilgisayar uzun süre ve yakından izlememeliyiz.
4.Okuma sırasında gözlerimiz ile kitap arasındaki uzaklığın yaklaşık 35 cm olmasına dikkat etmeliyiz.
5.Gözlerimizi aşırı ışıktan korumalıyız.
6.Gözlerimizin görme yeteneğini artırmak için A vitamini içeren besinler yemeliyiz.

2.Kulak

kulak_yapisi

İşitme ve denge organımızdır. Kulak, dış kulak, orta kulak ve iç kulak olmak üzere üç kısımdan oluşur.

1.Dış kulak

Kulak kepçesi ve kulak yolundan oluşur. Kulak kepçesi sesi toplayarak kulak yoluna iletir. Kulak yolu yapısındaki kıllar yardımıyla kulağa giren toz v.b maddelerin kulak zarına ulaşmasını engelleyen bir sıvı salgılar. Kulak yolunun sonunda kulak zarı bulunur. Kulak zarı ses dalgaları ile titreşir.

2.Orta kulak

Burada çekiç, örs, üzengi kemikleri östaki borusu ve oval pencere bulunur. Kulak zarındaki titreşimler çekiç, örs ve üzengi kemikleri ile oval pencereye iletilir. Östaki borusu orta kulaktan yutağa açılır. Orta kulak ile dış ortamda meydana gelen basınç farkını engelleyerek kulak zarının yırtılmasını engeller.

3.İç kulak

Yarım daire kanalları ve salyangozdan oluşur. Yarım daire kanalları beyincikle beraber vücudun dengesini sağlar. Salyangozda işitme almaçları ve işitme sinirleri bulunur.

Nasıl işitiriz?

İşitme dört aşamada gerçekleşir.
1.Kulak kepçesi ile toplanan ses dalgaları, kulak yolu ile iletilerek kulak zarını titreştirir.
2.Çekiç, örs ve üzengi kemikleri bu titreşimi oval pencereye iletir.
3.Titreşimler oval pencereden salyangoza geçer.
4.Ses, salyangozdaki işitme almaçları tarafından algılanır ve işitme sinirleri aracılığıyla beyindeki işitme merkezine iletilir. Böylece işitme olayı gerçekleşmiş olur.

İşitme bozuklukları ve tedavisi

İşitme kaybı doğuştan ya da sonradan olabilir.
Doğuştan gelen bozukluklar: Kulak zarı sertleşmesi, orta kulakta kemik kaynaması ve iç kulaktaki zedelenmeler.
Sonradan oluşan bozukluklar: Şiddetli darbeler sonucu kulak zarının yırtılması, işitme duyu sinirlerinin zedelenmesi.
İşitme kaybı olan insanlar, işitme cihazı kullanırlar.

Not: İşitme engelliler, çevreleriyle iletişim kurmak için işaret dilini kullanırlar. İşaret dili, harfleri veya kelimeleri anlatmak için sadece ellerin kullanıldığı bir dildir.

Kulak Sağlığı

1.Temiz tutmalıyız.
2.Sert cisimlerle karıştırmamalıyız.
3.Soğuktan ve dış darbelerden korumalıyız.
4.Yüksek sesli ortamlarda bulunmamalı, patlama sesi gibi şiddetli seslerin olduğu ortamlarda, oluşan basıncın kulak zarımıza zarar vermesini engellemek için ağzımızı açmalıyız.

3.Deri

deri

En büyük duyu organımızdır. Vücudumuzu tamamen örter.

Derinin görevi:
1.Vücut ısımızı ayarlar.
2.Solunum ve boşaltıma yardımcı olur.
3.Vücudumuzu dış etkilerden korur.

Deri iki tabakadan oluşur.
1.Üst deri: Derinin alt bölümlerini korur, ölü hücrelerden oluşmuştur. Bu tabakada kan damarları ve sinirler bulunmaz. Deriyi zararlı ışıklardan korur. Üst deride derinin rengini belirleyen hücreler vardır.
2.Alt deri: Kan damarları, kıl kasları, sinirler, ter bezleri, yağ bezleri, kıl kökleri ve duyu almaçları burada bulunur. Alt derinin en altında yağ tabakası bulunur. Yağ tabakası vücudumuzu çarpmalara karşı korur. Ayrıca vücudumuzun ısı kaybını önler. Alt deride bulunan ter bezleri, terleme ile boşaltıma yardımcı olur.

Derimizle nasıl hissederiz?

Alt derideki duyu almaçları sıcak, soğuk, basınç, sertlik, yumuşaklık gibi duyuları algılar. Duyu almaçları ile alınan duyular, sinirler yoluyla beyne iletilir ve burada değerlendirilip algılanır.

Deri hastalıkları ve tedavisi

1.Deriye kesilme, ezilme, yanma ve kimyasal maddeler zarar verebilir.
2.Mantar, pire, kene ve parazit ısırmaları deriye zarar verir.
3.Mikroorganizmalar, deri iltihaplanmasına yol açabilir.
4.Alerjik deri hastalıkları kurdeşen ve egzama oluşabilir.

Cilt kanserinin teşhisinde dermatoskop kullanılır. Vücutta oluşan benler dermatoskop ile incelenir.

Deri sağlığı

1.Temiz tutmalıyız.
2.Sık sık banyo yaparak, kötü kokuları ve mikropları uzaklaştırmalıyız.
3.Güneşte fazla kalmamalıyız.

4.Burun

burun

Burun, koku alma ve solunum organımızdır. Burnumuz aldığımız havanın ısıtılmasını, nemlenmesini ve temizlenmesini sağlar. Burun boşluğunun duvarları burnun nemli kalmasını sağlayan mukus salgısını üreten mukoza tabakasıyla kaplıdır. Burun boşluğunun üst tarafında koku almaçlarının yoğunlaştığı sarı bölge bulunur.

Nasıl koku alırız?

1.Kokulu cisimlerden buharlaşarak ayrılan ve havaya karışan tanecikler, sarı bölgedeki mukus sıvısında çözünerek koku almaçları uyarılır.
2.Uyartılar beynin koklama merkezine iletilir. Böylece koku algılanmış olur.

Burun hastalıkları ve tedavisi

Sinüzit: Sinüslerin iltihaplanmasıdır. İlaçla tedavi edilebilir.
Saman nezlesi: Alerjik bir hastalıktır. Polenlerden kaynaklanır. İlaçlarla ya da aşıyla tedavi edilir.
Burun kanaması: Çarpma ya da tansiyonun yükselmesinden kaynaklanır. Burun kemikleri sıkılmalı ve alına buz konulmalıdır.

Burun sağlığı

1.Burnumuzu karıştırmamalıyız.
2.Burun kıllarını koparmamalıyız.
3.Ne olduğunu bilmediğimiz ya da kokusu keskin olan maddeleri koklamamalıyız
4.Sigara içmemeliyiz.

5.Dil

dil

Tat alma, çiğneme, yutma ve konuşmaya yardımcı olur. Maddelerin tadının alınabilmesi için tükürükte çözünmesi gerekir.

Nasıl tat alırız?

1.Tükürükte çözünen maddeler, tat tomurcuklarındaki almaçları uyarır.
2.Almaçlar, aldıkları uyarıları tat alma sinirlerine iletir.
3.Tat alma sinirleri beyindeki tat alma merkezini uyarır ve tat duyusu algılanır.

Tat alma bölgeleri
Dilin her bölgesi her tadı alır, ancak bazı bölgeler daha özelleşmiştir. Dilin tat alma bölgeleri uçtan arkaya doğru tatlı, tuzlu, ekşi ve acıdır.

Tat Alma ve Koku Alma Arasındaki İlişki
Beyinde, tat alma ve koku alma duyu merkezleri birlikte çalıştığı için burun ve dil de birlikte çalışır. Bu nedenle girip ve nezle olduğumuzda kokusu iyi algılanamayan besinlerin tadı da iyi algılanamaz.

Dil Hastalıkları

Tat körlüğü: Bazı tatların alınamaması hastalığıdır.
Dil iltihabı: Dilin iltihaplanmasıdır. Sebebi sigara, çok sıcak ve çok soğuk besinler tüketmek, diş eti iltihabı, çürük dişlerdir.

Dil sağlığı

1.Ağız temizliğine önem vermeliyiz.
2.Çok sıcak ya da çok soğuk yiyecek yememeliyiz.
3.Alkol ve sigara kullanmamalıyız.

Etiketlenmiş , , .Yer işareti koy permalink.

7. Sınıf Duyu Organları ve Hastalıkları için 25 cevap

  1. Eliz Çolakoğlu diyorki:

    harika bir konu anlatımı olmuş . Fen ödevlerimde hep buraya geliyorum. iyi ki varsınız 🙂

  2. sanane diyorki:

    yemin etmesen inanmam

  3. ışıl diyorki:

    teşekkürler sayenizde ödevimi bitirdim :))

  4. elanur diyorki:

    inşallah hoca beğenir.Çok beğendim siteyi başka dersler var mı

  5. GöLgE diyorki:

    çok saolun gerçekten çok işime yaradı 🙂

  6. piç diyorki:

    güzl olmuş

  7. unicorn diyorki:

    gerçekten çok başarılı tesekkür ederim iyi ki bu site var kurtarıcım 😀 😀

  8. kitap_kudu diyorki:

    çoooook teşekküüüüüüür ederiiiiiiiim !!!!!!!!!!!

  9. cicibici diyorki:

    ben çok beğendim ellerinize sağlık :33

  10. cengiz diyorki:

    çok uzun ama iyi 😀

  11. enes diyorki:

    ey site ey ama oyun oynanmir

  12. samet diyorki:

    güzel olmuş

  13. crazywolf diyorki:

    thank you

  14. fencii diyorki:

    çok güzel olmuş çok teşekkür ederim 😀 🙂

  15. Emre diyorki:

    Cook tesekur ederim bütün arkadaşlarıma başarılar dilerim

  16. ömer diyorki:

    çok iyi bir site sınavdan 100 aldım teskr tky

  17. Sanane diyorki:

    TEK KELİMEYLE BAYILDIM

  18. senanur diyorki:

    gözü besleyen tabaka nedir

    ççooooooooooooooookk güüüüüüüüüüüüzelmiiiiiiş

  19. Trrek diyorki:

    Efsooooo

  20. Mehmet Osuruk diyorki:

    adamsınız hepiniz <33

  21. özge diyorki:

    süper olmuş ödevimi sayenizde yaptım

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir