8.Sınıf Fen Bilimleri Depremle İlgili Temel Kavramlar

<==  8.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 4.Sınıf (8.SINIF) ==> 8. Ünite: Deprem ve Hava Olayları  ==> Depremle İlgili Temel Kavramlar

Kazanımlar

8.8.1. Depremle İlgili Temel Kavramlar
Önerilen Süre: 6 ders saati

Konu/Kavramlar: Deprem bilimi (sismoloji), deprem bilimci (sismolog), artçı deprem, öncü deprem, şiddet, büyüklük, fay hattı, fay kırılması, deprem bölgesi
8.8.1.1. Depremle ilgili temel kavramları bilir.
Deprem bilimi, deprem bilimci, artçı deprem, öncü deprem, şiddet, büyüklük, fay
hattı, fay kırılması ve deprem bölgesi kavramları üzerinde durulur.
8.8.1.2. Deprem biliminin bir bilim dalı olduğunu ve bu alanda çalışan uzmanlara deprem bilimci adı verildiğini bilir.
8.8.1.3. Türkiye’nin deprem bölgeleriyle fay hatları arasında ilişki kurar.
8.8.1.4. Depremlerin sebepleri ve yol açacağı olumsuz sonuçları tartışır.
Depremlere fayların yanında volkanik faaliyetlerin ve arazi çöküntülerinin de neden
olduğu üzerinde durulur.
8.8.1.5. Deprem tehlikesine karşı alınabilecek önlemleri ve deprem anında yapılması gerekenleri tartışır.

KONU: Depremle İlgili Temel Kavramlar

A- Deprem Nedir 

deprem

Yer kabuğu tek bir parçadan meydana gelmemiştir.
Yer kabuğunda bir çok levhalar bulunmaktadır.
Levhalar magmanın etkisi ile yavaş ve sürekli hareket halindedir.
Levhaların ani ve çok hızlı yanal hareketi sonucu depremler meydana gelmektedir.
Yer kabuğunun yapısında oluşan sarsıntılara deprem (zelzele) denir.

Deprem çeşitleri

1. Tektonik depremler
Levha hareketleri sonucu meydana gelir.
Levhaların birbirine sürtünmesi sonucu oluşan depremlere tektonik deprem denir.

2. Volkanik depremler
Volkanın püskürmesi sırasında oluşan sarsıntılar volkanik depremleri oluşur.

3. Çöküntü depremleri
Mağara, maden ocağı, obruk oluşumu sırasında yer altında oluşan boşlukların çökmesi sonucu çöküntü depremleri oluşur.

 

B- Depremle ilgili kavramlar

deprem_kavramlar

Depremle İlgili Kavramlar

Fay hattında meydana gelen kırılmalara ve çökmelere neden olur.
Ortaya çıkan titreşimler dalgalar yayılarak yer yüzünde sarsıntılara neden olur.
Depremler levhaların birleştiği yerlerde ve fay hatlarında  meydana gelir.

1. Fay
Yer kabuğunda oluşan arazi kırığına fay denir.

2. Fay Hattı
Fayın başladığı ve bittiği noktalar arasındaki mesafeye fay hattı denir.
Fay hattında birçok fay bulunur.

3. Deprem Bölgesi
Fay hattı geçen, deprem oluşma ihtimalinin yüksek olduğu bölgeye deprem bölgesi denir.
Levha hareketleri ve volkan püskürmesi gibi depreme neden olan olayların gerçekleştiği yerlerdir.

4. Merkez (Deprem) Üssü
Deprem dalgalarının yer yüzüne en kısa mesafeden ulaştığı noktaya merkez üssü denir.
Merkez üssünde deprem en şiddetli hissedilir.

5. Odak noktası
Depremin yer altında meydana geldiği yere odak noktası denir.

6. Deprem Dalgası
Odak noktasından çevreye doğru yayılan titreşimlere deprem dalgası denir.

7. Öncü deprem
Ana depremden önce meydana gelen küçük sarsıntılara öncü deprem denir.

8. Artçı deprem
Ana depremden sonra oluşan küçük sarsıntılara artçı deprem denir.

9. Deprem büyüklüğü
Depremde açığa çıkan enerjinin miktarına deprem büyüklüğü denir.
Deprem büyüklüğü Sismograf (Deprem ölçer) adı verilen araçla ölçülür.
Depremin büyüklüğü Richter (Rihter) ölçeği ile belirtilir.

sismograf

Sismograf

10. Deprem şiddeti
Depremin bina ve insanlara verdiği hasarın ölçüsü deprem şiddeti ile belirtilir.
Deprem şiddeti I ve XII arasında romen rakamları ile belirtilir.
Deprem şiddeti Mercalli ölçeği ile belirtilir.
Deprem büyüklüğü arttıkça deprem şiddeti de artmaktadır.
Aynı büyüklükte iki depremin şiddetleri farklı olabilir.
Binaların ve zemin sağlam olması durumunda deprem şiddeti daha az olacaktır.

C- Türkiye’deki Deprem Bölgeleri

Türkiye'de Deprem Bölgeleri

Türkiye’deki Deprem Bölgeleri

Ülkemizde önemli fay hatları
1. Kuzey Anadolu fay hattı
2. Doğu Anadolu fay hattı
3. Batı Anadolu fay hattı

  • Türkiye’de oluşan büyük depremler bu fay hatları üzerinde meydana gelmektedir.
  • Türkiye’nin büyük bir kısmı 1. dereceden deprem bölgesidir.
  • Ülkemizde önemli deprem ölçüm merkezi Kandilli Rasathanesi ve Deprem Araştırma Enstitüsü’dür.

Depremden korunmak için alınması gereken tedbirler

  1. Binalar uygun zemine yapılmalıdır.
  2. Binalarda standartlara uygun malzeme kullanılmalıdır.
  3. Dolap, raf gibi devrilme riski olan malzemeler duvara sabitlenmelidir.
  4. Deprem için acil durum çantası hazırlanmalıdır.
  5. Deprem durumu eylem planı hazırlanmalıdır.
  6. Depremde oluşacak olan maddi zararların giderilmesi için binalar sigortalanmalıdır. (DASK = Doğal Afet Sigortaları Kurumu)

deprem

Deprem anında yapılması gerekenler

  1. Panik olmadan sakince hareketler yapılmalıdır.
  2. Pencere, kapı, asansör boşluğu, merdivenlerden uzak durulmalıdır.
  3. Panikle kendinizi pencereden dışarı atmamalısınız.
  4. Güvenli bir yer bularak çök-kapan-tutun pozisyonu almalısınız.
  5. Yangın tehlikesine karşı elektrik ve doğal gaz kapatılmalıdır.
  6. Açık alanlarda elektrik direği, ağaçlar, köprü ve binalardan uzak durmalısınız.
  7. Sarsıntılar bittikten sonra binanın acil çıkışından acele etmeden çıkılmalıdır. Asansörler kullanılmamalıdır.

 

 

Etiketlenmiş , , , .Yer işareti koy permalink.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir