8.Sınıf Fen Bilimleri Mitoz Bölünme

<==  8.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 8.SINIF ==> 1. Ünite: Hücre Bölünmesi ve Kalıtım ==> Mitoz

Kazanımlar

8.1.2. Mitoz
Önerilen Süre: 6 ders saati

Konu/Kavramlar: Hücre bölünmesi, mitozun evreleri, mitozda kromozomların önemi,
mitozun canlılar için önemi
8.1.2.1. Mitozun ne olduğunu kavrar ve canlılar için önemini açıklar.
8.1.2.2. Hücrenin, mitoz sırasında birbirini takip eden farklı evrelerden geçtiğini kavrar.
Mitoz evrelerinin sadece adları verilir.

 

Konu: Mitoz Bölünme

 Mitoz

Canlılar hücrelerden oluşmuştur. Hücreler bölünerek çoğalır.
Hücrelerin bölünebilmesi için belirli bir büyüklüğe ulaşması gerekmektedir.
Hücre bölünmesi mitoz ve mayoz olmak üzere iki çeşittir.

Diploid hücre (2n): Vücut hücreleri (Kas, karaciğer, deri) ve üreme ana hücreleri (Yumurta ana hücresi, Sperm ana hücresi, polen ana hücresi)

Haploid hücre (n): Gamet =Eşey (Yumurta, sperm ve polen) hücreleridir.

 

A- Mitoz bölünme

Bir hücreden birbirinin aynısı iki yeni hücre oluşur. Oluşan hücreler ana canlıya benzer.
Mitoz bölünme çok hücrelilerde büyüme, yaraların onarılması(Yenilenme = Rejenerasyon) gerçekleşir.
Tek hücreli canlılarda ise üremeyi sağlar.

 

Mitoz Bölünmenin Özellikleri

  1. Mitoz bölünme vücut hücrelerinde görülür.
  2. Tek hücreli canlılarda mitoz ile bölünerek çoğalır.
  3. Döllenme ile meydana gelen zigot, yaşam boyunca mitoz bölünme geçirerek çoğalır.
  4. Mitoz bölünmede çekirdek ve sitoplazma bir kez bölünür.
  5. 2n (Diploid) hücreden, 2n kromozmlu hücreler oluşur. (Kromozom sayısı değişmez.)
  6. Bir hücreden iki hücre oluşur.
  7. Oluşan hücrelerin kalıtsal yapısı değişmez.
  8. Mitoz bölünme ile kalıtsal çeşitlilik sağlanmaz.
  9. Mitoz bölünme ile kalıtsal devamlılık sağlanır. (Aynı kalıtsal madde aktarılır.)
  10. Mitoz bölünme ile oluşan yavru hücrelerde sitoplazma miktarı farklı olabilir.
  11. Mitoz bölünme ile oluşan yavru hücrelerde organel sayısı farklı olabilir.
  12. Mitoz bölünme ile oluşan yavru hücrelerde organel çeşidi aynıdır.
  13. Mitoz bölünmede tetrat oluşumu, krossing over (Parça değişimi) görülmez.
  14. Sinir hücresi, çizgili kas hücresi, olgunlaşmış alyuvar hücresi ve üreme hücreleri (Yumurta, sperm, polen) mitoz bölünme geçirmez.

 

Mitoz bölünmenin aşamaları

a-Bölünmeye hazırlık (İnterfaz)

DNA kendini eşler.

b-Çekirdek bölünmesi (Karyokinez)

  1. (Profaz) DNA kısalıp kalınlaşarak Kromozomu oluşturur. Çekirdek zarı kaybolur.
  2. (Metafaz) Kromozomlar hücrenin ortasında tek sıra halinde dizilir. Kromozomlar en belirgin haldedir.
  3. (Anafaz) Kardeş kromotitler kutuplara çekilir.
  4. (Telofaz) Çekirdek tekrar oluşur. Kromozomlar kaybolur.

Mitoz bölünmenin aşamaları İPMAT şeklinde şifrelenebilir.
Mitoz bölünmenin aşamaları İzmirli Profesör Mete Annesine Telefon etti.  şeklinde şifrelenebilir.

c-Sitoplazma bölünmesi (Sitokinez)

Bitki hücrelerinde ara lamel oluşarak, hayvan hücrelerinde ise boğumlanarak gerçekleşir.
Bitki hücrelerinde bulunan hücre duvarı boğumlanarak bölünmeyi engellemektedir.

mitoz bölünme

Not: Mitoz bölünmede oluşan hücre sayısı 2n formülü ile bulunur.
n geçirilen mitoz bölünme sayısıdır.

Örnek: 2n = 500 kromozomlu bir hücre ardı ardına 3 mitoz bölünme geçiriyor oluşan hücre sayısı ve kromozom sayısı nedir?
2n formülünden 23 = 2x2x2 = 8 oluşur.
Kromozom sayısı değişmeyeceği için her bir hücrenin yine 500 kromozomu olacaktır.

 

Bitki ve hayvanlarda mitoz bölünme

Bitki ve hayvan hücrelerinde mitoz bölünme farklılıklar göstermektedir.

  1. Bitki hücrelerinde sentrozom bulunmaz, fakat özel proteinler sayesinde iğ iplikleri oluşur. Bu özel proteinler sayesinde kardeş kromotitler birbirinden ayrılır.
  2. Bitki hücreleri kalın hücre duvarları olduğundan dolayı sitoplazma bölünmesi boğumlanarak gerçekleşmez. Sitoplazma bölünmesinde ara lamel oluşur.
  3. Hücrenin büyümesi mitoz bölünme değildir. (Sadece sitoplazma ve organel sayısı artmaktadır.)

 

 

B- Eşeysiz Üreme

  • Canlının döllenme olayı gerçekleşmeden kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesidir.
  • Eşeysiz üreme mitoz bölünme ile gerçekleşir.
  • Oluşan canlılar birbirinin aynısıdır.
  • Eşeysiz üreme, mitoz bölünme esasına dayandığı için oluşan yeni canlılar ana canlı ile aynı özelikte ve verimde olur. Örneğin dalından çoğaltılan üzüm aynı özellikte ve verim de olacaktır. Tohumdan çoğaltılan üzüm ise mayoz  bölünme ile çoğalacağı için verim azalır.

 

1. Bölünerek Üreme: Tek hücreli canlılarda görülür. Amip, öglena, paramesyum (terliksi hayvan), bakteriler bu şekilde ürer.

amip

2. Vejatatif Üreme: Bitkilerin dal, yaprak ve kök gibi kısımlarından yeni bitki oluşmasıdır.
Menekşe, söğüt, kavak, gül, asma, çilek bu şekil ürerler.

 

3. Rejenerasyonla (Yenilenme) Üreme: Hayvanlarda kopan parçanın yerine yenisinin gelmesine rejenerasyon denir. Kopan kısımdan yeni bir canlı meydana gelir ise rejenerasyon ile üreme gerçekleşmiş olur.
Deniz yıldızı, planarya (yassı solucan), topak solucanı gibi canlılarda görülür.
Not: Deniz yıldızının kopan kısmından yeni deniz yıldızı oluşabilmesi için merkezinden bir parçanın kopması gerekmektedir

 

4. Tomurcuklanarak Üreme: Ana canlının vücudunda meydana gelen çıkıntı zamanla gelişerek, ana canlıdan ayrılır. Bira Mayası, hidra, deniz anası, mercan, sünger  de görülür.
Kısaltması (BaHaDır’ın Annesi Mermeri Süngerle sildi.)

tomucuklanma

 

hidra

5. Sporla Üreme: Şapkalı mantarlar, eğrelti otu, karayosunu sporla üremektedir.

 

Örnek Sorular

Soru 1: Tabloya göre aşağıdaki canlılarla ilgili olarak hangi yorum yapılamaz?

Tür  Kromozom Sayısı
 İnsan  46
 Güvercin  16
 Eğrelti otu  500
 Soğan  16
 Moli Balığı  46
 Deniz yıldızı  94

A) Farklı tür canlıların kromozom sayısı farklı olabilir.
B) Bitki ve hayvan türlerinin kromozom sayısı aynı olabilir.
C) Canlıların kromozom sayısı gelişmişliği hakkında bilgi vermez
D) Aynı tür canlıların kromozom sayısı farklı olur.

 

Soru 2: Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri mitoz bölünmenin amacı değildir?

A) Yeni hücre oluşturmak
B) Üreme hücreleri oluşturmak
C) Yıpranan hücrelerin yenilenmesi
D) Büyümek

 

Soru 3: Bir hücre ardı ardına 4 mitoz bölünme geçiriyor oluşan hücre sayısı nedir?

 

Soru 4: Aşağıdakilerden hangisinde mitoz bölünme aşamalarındaki olaylar birbirinin tersidir?

A) İnterfaz – Profaz
B) Profaz – Anafaz
C) Metafaz – İnterfaz
D) İnterfaz – Telofaz

 

Diğer Konular

Etiket(ler): , , , , .Yer işareti koy Kalıcı Bağlantı.

8.Sınıf Fen Bilimleri Mitoz Bölünme için 10 cevap

  1. ysf diyorki:

    anlamadım D:

  2. Hakan diyorki:

    Şu soru işine bayıldım konuyu anlat soruyu çözdür. bi harikasınız be

  3. sizene diyorki:

    mükemmel şak diye anladım dermişim ama anladım

  4. eben diyorki:

    MÜTÜŞSÜNÜZ BROOOO

  5. anan diyorki:

    HLL OLSUN 😀

  6. Sistemsiz diyorki:

    Sistem yapın pls
    .

  7. Öğrenci diyorki:

    Farkımız tarzımız. Ellerinize sağlık muhteşemm..

  8. Eyüp dincer diyorki:

    Helal bunu yapan kişiye nediyeyim hane adam çok güzey yapep anlatmeş

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir