8.Sınıf Fen Bilimleri Kalıtım

Ortaokul 4.Sınıf (8.SINIF) ==> 1. Ünite: Hücre Bölünmesi ve Kalıtım

KONU: Kalıtım

Kalıtım: Kalıtsal karakterlerin nesilden nesile aktarılmasına kalıtım denir.

Kalıtımla ilgili kavramlar:

Gen: Kromozom üzerinde bulunan ve kalıtsal karakterleri taşıyan birimlerdir.
Baskın gen: Özelliğini her zaman çıkaran gendir. Büyük harfle gösterilir.
Çekinik gen: Baskın gen olmadığı zaman etkisini gösteren gendir. Küçük harfle gösterilir.
Genotip: Bireyin sahip olduğu genlerin toplamıdır. Gen yapısıdır.
Fenotip: Canlının dış görünüşüdür. Gen yapısının dışa yansımasıdır. Dış görünüşte gen yapısı ile birlikte çevrenin de etkisi vardır.

Bir karakterin gösterilmesi genlerin yan yana yazılması gerekir.
AA Baskın özellik görülür.
Aa Baskın özellik görülür.
aa Çekinik özellik görülür.

Çekinik özelliğin görülebilmesi için anneden ve babadan çekinik geni alması gerekir.

Alel gen: Biri anneden diğeri babadan gelen gen çiftine denir.
Saf döl (Homozigot): Alel genlerin birbirinin aynı olmasıdır. (AA, aa)
Melez döl (Heterozigot): Alel genlerin farklı olmasıdır. (Aa)

Mendel Kanunları

mendel

Kalıtımla ilgili çalışmaların başlangıcı Mendel ile başlamıştır. Kalıtım biliminin kurucusu Mendel’dir. Mendelin çalışmalarında bezelye bitkisini kullanmıştır. Bezelye bitkisini seçmesinin sebepleri şunlardır.
1. Bezelyenin kolay yetiştirilmesi.
2. Bir mevsimde birkaç döl vermesi.
3. Karakter çeşidinin fazla olması.
4. Tozlaşmanın kontrol altında tutulabilmesi.
5. Kapalı çiçek yapısına sahip olması.

Bezelyelerin farklı karakterleri

1. Tohum şekli: Yuvarlak tohum, buruşuk tohuma baskındır.
2. Tohum rengi: Sarı tohum, yeşil tohuma baskındır.
3. Gövde uzunluğu: Uzun gövde, kısa gövdeye baskındır.
4. Çiçek rengi: Mor çiçek, beyaz çiçeğe baskındır.

1. Karakterlerin Birleşmesi Kanunu

Farklı özellikteki iki arı dölün çaprazlanması sonucu oluşan 1. kuşak %100 melezdir.

2. Karakterlerin Gizli Kalması Kanunu

1. çaprazlamada oluşan bireyler baskın karakterin özelliğini göstermektedir. Çekinik karakter gizli kalmıştır.

3. Karakterlerin Ayrılması Kanunu

Melez bireylerin çaprazlaması sonucu çekinik karakterler ortaya çıkabilir. 2. çaprazlamada %25 ihtimalle çekinik karakter ortaya çıkabilmektedir.

Karakterlerin Çaprazlanması

Eşeyli üreyen canlılarda karakterlerin nesilden nesile aktarılmasının gösterilmesine çaprazlama denir. Çaprazlamada anne ve babadan gelen karakterler birbiri üzerine dağıtılır. Oluşan yavruların genotip ve fenotipleri bulunmaya çalışılır.

Çaprazlamada elde edilen sonuçlar ihtimali belirtir.
%100 kesin ortaya çıkar
%0  İmkansızdır.
%50 yarı yarıya olabilir veya olmayabilir.

Örnek Soru: Bir ailede doğan 4 çocuğun tamamı erkektir. 5. çocuğun kız olma olasılığı nedir?

Cevap: Kız ve erkek doğma olasılığı %50 dir.  Bu ihtimal değişmez.

Örnek Arıdöl düzgün tohumlu bezelye ile arıdöl buruşuk tohumlu bezelyenin çaprazlamasını yapınız?

caprazlama

Sonuç %100 melez, %100 düzgün tohum

 Genetik Hastalıklar

kalitsal hastalıklar

 

 

1. Hemofili hastalığı: Kanın pıhtılaşmamasıdır. Cinsiyet kromozomu olan X kromozomunda bulunur.

2. Orak hücreli anemi: Kişinin alyuvarları orak şekline benzer, yeteri kadar oksijen taşıyamaz. Vücut kromozomunda çekinik olarak bulunur.

3. Renk körlüğü: Kırmızı ve yeşil renklerin ayırt edilememesidir. Cinsiyet kromozomu olan X kromozomunda bulunur.

4.Down sendromu: Vücut kromozomlarından birinin fazla olması sonucu oluşur. Kesin nedeni belli değildir.

Not: Balık pulluluk, kulak içi kıllığı, yapışık kulak, yapışık parmaklılık Y kromozomunda bulunan kalıtsal hastalıklardır. Bunlar sadece erkeklerde görülür.

Etiketlenmiş , , , , , .Yer işareti koy permalink.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir