8.Sınıf DNA ve Genetik Kod Konu Anlatımı - fenbilim.net

En Son

Sadece Fen Bilimleri

2020/02/01

8.Sınıf DNA ve Genetik Kod Konu Anlatımı

 <==  8.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 8.Sınıf ==> 2. Ünite:  DNA ve Genetik Kod ==> DNA ve Genetik Kod

Kazanımlar

F.8.2.1. DNA ve Genetik Kod
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu / Kavramlar: DNA’nın yapısı, DNA’nın kendini eşlemesi, nükleotid, gen, kromozom
F.8.2.1.1. Nükleotid, gen, DNA ve kromozom kavramlarını açıklayarak bu kavramlar arasında ilişki kurar. Bazların isimleri verilirken pürin ve pirimidin ayrımına girilmez.
F.8.2.1.2. DNA’nın yapısını model üzerinde gösterir.
a. Hidrojen, glikozit, ester, fosfodiester bağlarına girilmez.
b. DNA’daki hataların onarılıp onarılmadığı belirtilir.
c. DNA’daki nükleotid hesaplamaları verilmez.
F.8.2.1.3. DNA’nın kendini nasıl eşlediğini ifade eder.
a. Replikasyon ifadesi kullanılmaz.
b. Eşlenme deneyleri anlatılmaz.
c. Eşlenme ile ilgili hesaplama sorularına girilmez.

KONU: DNA ve Genetik Kod


İnsan vücudunda milyarlarca hücre vardır.
Her bir hücre içerisinde kalıtsal bilgilerin bulunduğu DNA vardır.


A- Nükleotid, Gen, DNA ve Kromozom


DNA nedir

  1. DNA hücre içerisindeki yönetici moleküldür.
  2. DeoksiriboNükleikAsit kısaltması DNA'dır.
  3. Hücre içinde solunum, beslenme, üreme, boşaltım, protein sentezi gibi yaşamsal faaliyetleri yönetir.
  4. Kalıtsal bilgilerimizin bulunduğu büyük bir kütüphanedir.
  5. İçerisinde canlıya ait bilgiler nükleotidlerle şifrelenmiştir.
  6. DNA'nın yapısı ile ilgili olarak ilk modeli oluşturan kişiler James Watson ve Francis Crick'tir.


Kalıtsal yapıların basitten karmaşığa (küçükten büyüğe) doğru sıralanışı şu şekildedir.
Organik Baz → Nükleotid → Gen → DNA → Kromozom → Çekirdek

Not: Kolay hatırlanması amacıyla büyükten küçüğe KeDiGeNi (Kromozom-DNA-Gen-Nükleotid) olarak şifrelenebilir.


Kromozom-DNA-Gen-Nükleotid


DNA'nın Özellikleri
  1. DNA'nın yapısı nükleotidlerden oluşur.
  2. DNA'nın yapı birimi Nükleotid'dir.
  3. DNA'nın görev birimi Gen'dir.
  4. DNA'nın yapısında dört farklı organik baz vardır. Bunlar Adenin (A), Timin (T), Guanin (G) ve Sitozin (S veya C) dir.
  5. Bütün canlılarda DNA'sında bulunabilecek 4 çeşit nükleotid vardır. Ancak her canlıda bu nükleotid sayısı ve dizilişi farklıdır.
  6. DNA molekülünü oluşturan zincirler arasında zayıf hidrojen bağı bulunur.
  7. DNA bakteri gibi gelişmemiş canlılarda sitoplazmada, diğer gelişmiş canlılar da ise çekirdek, mitokondri ve kloroplast içerisinde bulunur.
  8. DNA ismini yapısındaki Deoksiriboz şekerinden alır.
DNA Zinciri

DNA'nın Kendini Onarması

DNA üzerinde Nükleotidlerden biri kaybolduğunda DNA kendini onarabilir.
Karşılıklı iki nükleotid kaybolursa DNA kendini onaramaz. Buraya hangi nükleotidin geleceği belli değildir.





Nükleotid nedir

Nükleotid, DNA'nın yapı birimidir.
Bir nükleotid, şeker fosfat ve azotlu organik bazdan oluşur.



Nükleotidlerin oluşması

Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Adenin organik bazı = Adenin Nükleotid
Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Timin organik bazı = Timin Nükleotid
Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Guanin organik bazı  = Guanin Nükleotid
Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Sitozin organik bazı  =  Sitozin Nükleotid


Nükleotid'in Özellikleri

  1. Bir nükleotidin ismi organik baza göre söylenir.
  2. Nükleotidin yapısında Adenin organik bazı varsa Adenin nükleotid adı verilir.
  3. DNA üzerinde 4 farklı çeşit nükleotid bulunmaktadır.
  4. DNA'nın çift sarmallı yapısında Adenin Nükleotidinin karşısına Timin, Guanin Nükleotidinin karşısına Sitozin gelir.
  5. Nükleotidi oluşturan organik bazlar değişir şeker ve fosfat aynı kalır.
  6. Nükleotidlerin dizilimi DNA'nın genetik şifresini oluşturur.
  7. Nükleotid sayısı ve diziliminde meydana gelen farklılık genetik çeşitliliği (biyolojik çeşitlilik) sağlar.
  8. Adenin ile Timin arasında ikili (A=T), Guanin ile Sitozin arasında üçlü (G ≡ C) bağ bulunur.
  9. Bir DNA zincirinde Adenin Nükleotidi sayısı Timin Nükleotidi sayısına, Guanin Nükleotidi sayısı Sitozin Nükleotidi sayısına eşittir. A=T, G=C   (A/T =1)  (G/C = 1)
  10. Bir DNA zincirinde Şeker Sayısı = Fosfat Sayısı = Nükleotid Sayısı = Organik bazların toplamı (A+T+G+C)
  11. Nükleotidler arasında A + G / T + C =1 eşitliği vardır.

Gen Nedir 

DNA üzerinde belirli görevleri yerine getiren kısma Gen denir.
Genler belirli özelliklerin ortaya çıkmasını sağlar. (Saç rengi, göz rengi, kan gurubu vb.)
Kalıtsal özelliklerimiz de genlerde bulunmaktadır.
Genlerde bazı hastalıklarda taşınmaktadır. (Örnek şeker hastalığı)
DNA üzerinde çok sayıda  gen bulunmaktadır.


Kromozom nedir

Kromozom, DNA'nın etrafını özel proteinlerin sarması sonucu oluşan ve şekli X'e benzeyen kalıtım maddesidir.
Kromozomlar hücrenin normal yaşam evresinde görülmezler, sadece çekirdek bölünmesi sırasında görülür.
Kromozom DNA'nın eşlenmiş halidir. (Kromozom > DNA)
Her türün kendine ait kromozom sayısı vardır. (Aynı türde kromozom sayısı değişmez.)
İnsanlarda kromozom sayısı 2n=46'dır. Bu kromozomların n=23 tanesi anneden, n=23 tanesi babadan gelir.

Kromozom = DNA + Özel Protein



Bazı canlıların Kromozom sayısı

TürKromozom Sayısı
İnsan46
Moli Balığı46
Soğan16
Güvercin16
Eğrelti otu500
Solucan2
Fil56



Uyarı
1. Kromozom sayısının fazla olması bir canlının gelişmişliğini göstermez. Eğrelti otunun 500 kromozomu olması insanlardan gelişmiş olduğunu göstermez.

2. Kromozom sayısının vücut büyüklüğü ile ilişkisi yoktur. Filin kromozom sayısı 56,  eğrelti otunun kromozom sayısı 500'dür.

3. Kromozom sayısının aynı olması canlılar arasında akrabalık olduğunu göstermez. İnsan ve moli balığının kromozom sayısı 46'dır. Aralarında bir benzerlik yoktur.


B- DNA'nın Kendini Eşlemesi

Hücre bölünmeye başlamadan önce kendini eşler.
Bu sayede DNA iki katına çıkmış olur.
Ana hücrede bulunan kalıtsal bilgilerin yeni hücrelere aktarılması için DNA'nın kendini eşlemesi gerekir.

  1. DNA'nın çift zincirli yapısı ortadan ikiye ayrılır. (Fermuar gibi açılır.)

  2. Sitoplazmada bulunan serbest nükleotidler çekirdeğe girer.

  3. Ayrılan zincirlerin karşısına serbest nükleotidler uygun olacak şekilde yerleşir.

  4. Eşler tamamlandıktan sonra başlangıçtaki  aynı olan iki DNA meydana gelir.


DNA'nın kendini eşlemesi

  • DNA'nın kendini eşlemesi sırasında ortadan ikiye ayrılan zincirler yeni DNA oluşumunda kalıp olarak kullanılır.
  • Oluşan DNA zincirinin her birinde biri eski diğeri yeni iki zincir bulunur.




Not:
  • Dünyadaki bütün insanların DNA'ları % 99,5 aynıdır. Geriye kalan fark insanların farklı özellikte olmasını sağlar.

  • Canlıların birbirinden farklı olmasının nedeni DNA molekülündeki nükleotid sayısı ve dizilişinin farklı olmasından kaynaklanır. Nükleotid çeşidi canlıların birbirinden farklı olmasını etkilemez. Bütün canlılarda nükleotid çeşidi aynıdır.


Konu Özetini PDF olarak <-------- indir -------->


Diğer Konular 



Bu Sayfayı Yazdır

60 yorum:

  1. Çok güzel bir site emeğinize sağlık ve dost sitedeki fen dosyasıda çok güzel ayrıntılı şuan bu konuyu anladım ve test çözüyorum. Teşekkürler

    YanıtlayınSil
  2. süper bir site birçok konuyu anladım çok teşekkür ederim çok iyi anladım konular çok kolaymış

    YanıtlayınSil
  3. Gerçekten muhteşem bir site anlatımı çok güzel.Böyle sitelerin olmasına sevindim.Artık buradan da faydalanacağım.Teşekkürler

    YanıtlayınSil
  4. Çok güzel olmuş ama örnek verip sayısal verilerden yararlandaydınız daha bi güzel olurdu

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Kazanımlara sayısal veriye girilmeyecek yazıyor. Problem yok.

      Sil
  5. çok güzel bir site tüm DNA ile ilgili Herşey yazıyor

    YanıtlayınSil
  6. harika bir site çok teşekkürler

    YanıtlayınSil
  7. çok güzelmiş elinize sağlık

    YanıtlayınSil
  8. teog ateşi23.11.2016 23:46

    doğru söylüyon alakası yok bu konunun öğretmenin anlattığıyla kimi yiyosunuz

    YanıtlayınSil
  9. Kromozom
    E
    Dna
    İ
    Gen
    E
    Nükleotid

    Şema yaptim

    YanıtlayınSil
  10. XxTürkxXÇocuğuxX6.02.2017 19:20

    Gerçekten çok güzel bir site tebrikler.

    YanıtlayınSil
  11. muhteşem olmuş

    YanıtlayınSil
  12. adıyamanlı21.03.2017 21:04

    abı çok hoşş

    YanıtlayınSil
  13. Ingilizce Sözlük6.04.2017 00:03

    Muhteşem ingilizce

    YanıtlayınSil
  14. üye nasıl olunuyor

    YanıtlayınSil
  15. Şuan üyelik almıyoruz

    YanıtlayınSil
  16. bu sene TEOG sınavına gireceğim.şimdiden başladım site bu konuda yardımcı oldu.teşekkürler =) TEOG çulara başarılar!

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. Reis Ben gelecekten geliyorum lgs olcak o çok zor olcak çalış çalış

      Sil
    2. vay ballı ben lgsye giriyom sen sınavını öpte başına koy

      Sil
  17. evet yanlış yazmışlar

    YanıtlayınSil
  18. vallahi billahi iyi ama sırayı yanlış yazmışlar. D:

    YanıtlayınSil
  19. süper bir site gerçekten Teog'a çalışacaklar bu siteden çalışabilir :D iyi çalışmalar

    YanıtlayınSil
  20. teog kaltı be :D

    YanıtlayınSil
  21. NORMALDE KEDİGEN DEİilmi cunku kromozom dna gen nukleotid yanlımı yapmıslar

    YanıtlayınSil
  22. Büyükten küçüğe KeDiGeN dir. Küçükten büyüğe de tersi olur.

    YanıtlayınSil
  23. çok güzel bir site sınava girdim ve 100 aldım çok teşekkür ederim fen sitesi

    YanıtlayınSil
  24. cemre yaren2.10.2017 22:37

    m ü k e m m e l en ince ayrıntısına kadaryzmışsınız muhteşem ve sından veya sözlüden yüksek almanısa bence çok fazla yardımcı olur

    YanıtlayınSil
  25. Talha Yılmaz2.10.2017 23:49

    Nükleotidlri ne oluşturur ??? Lütfen cevap yazın

    YanıtlayınSil
  26. Nükleotidler oluşumu
    fosfat + şeker + Adenin organik bazı = Adenin Nükleotid
    fosfat + şeker + Timin organik bazı = Timin Nükleotid
    fosfat + şeker + Guanin organik bazı = Guanin Nükleotid
    fosfat + şeker + Sitozin organik bazı = Sitozin Nükleotid

    YanıtlayınSil
  27. Teog kalkti malesef

    YanıtlayınSil
  28. bize türkçe yapma tartışmacı seniii

    YanıtlayınSil
  29. sen çok iyi biliyosan bu sitede işin ne?

    YanıtlayınSil
  30. ve ayrıca orada küçükten büyüğe yazıyor

    YanıtlayınSil
  31. Kücükten büyüğe ise (Ne Güzel Deniz Karadeniz) denilebilir.

    YanıtlayınSil
  32. Beğendim çok yardımcı oldu ...

    YanıtlayınSil
  33. Farkettiyseniz küçükten büyüğe dioo büyükten küçüğe demiyo o yüzden sıralama yanlış değill

    YanıtlayınSil
  34. Ben tüm kuş sınavına girenlere başarılar diliyorum umarım başarılı oluruz ☺☺☺

    YanıtlayınSil
  35. Allah razi olsun bizim hoca bi bk beceremiyo bura becermis

    YanıtlayınSil
  36. Gerçekten çoook güzell notlarr

    YanıtlayınSil
  37. Deoksiriboz şeker nedir açıklar mısınız?

    YanıtlayınSil
  38. muhteeşeeeeeeeeeeeeem olağanüstü bir yardımcı bir yardımcı inanılmazsınız sizin sayenizde çok rahat çalışacağım sınava çok iyi ki varsınız

    YanıtlayınSil
  39. bayıldım inanılmaz harika daha iyisi olur yapacak bir şey yoktur

    YanıtlayınSil
  40. sitenize bayıldım hatta googlenin başına sabitledim

    YanıtlayınSil
  41. 2019 dan sa LGS pam küt pat

    YanıtlayınSil
  42. gercekten guzel test cozerken yardimci oluyor

    YanıtlayınSil
  43. Lgs korusun bizden siz varken

    YanıtlayınSil
  44. Gerçekten çok güzel olmuş teşekkür ederiz bu sayede konuyu daha iyi anladim:)

    YanıtlayınSil
  45. DNA ismini yapısındaki Deoksiriboz şekerinden alır. yanlıs olmus organık bazdan alır ismini nukleotit.

    YanıtlayınSil
    Yanıtlar
    1. RNA'da riboz şekeri bulunur.
      DNA'da deoksiroboz şekeri bulunur.

      Sil
  46. Çok beğendim ve detaylı anladım
    Yorum DLN BLT GS����♥️��

    YanıtlayınSil
  47. Cok güzel elinize salık 😍👍👍😅

    YanıtlayınSil
  48. sonunda anlayabildim şu konuyu

    YanıtlayınSil