8.Sınıf Mitoz Bölünme

<==  8.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 8.SINIF ==> 1. Ünite: Hücre Bölünmesi ve Kalıtım ==> Mitoz

Kazanımlar

8.1.2. Mitoz
Önerilen Süre: 6 ders saati

Konu/Kavramlar: Hücre bölünmesi, mitozun evreleri, mitozda kromozomların önemi,
mitozun canlılar için önemi
8.1.2.1. Mitozun ne olduğunu kavrar ve canlılar için önemini açıklar.
8.1.2.2. Hücrenin, mitoz sırasında birbirini takip eden farklı evrelerden geçtiğini kavrar.
Mitoz evrelerinin sadece adları verilir.


Konu: Mitoz Bölünme



Canlılar hücrelerden oluşmuştur. Hücreler bölünerek çoğalır.
Hücrelerin bölünebilmesi için belirli bir büyüklüğe ulaşması gerekmektedir.
Hücre bölünmesi mitoz ve mayoz olmak üzere iki çeşittir.

Diploid hücre (2n): Vücut hücreleri (Kas, karaciğer, deri) ve üreme ana hücreleri (Yumurta ana hücresi, Sperm ana hücresi, polen ana hücresi)

Haploid hücre (n): Gamet =Eşey (Yumurta, sperm ve polen) hücreleridir.


A- Mitoz bölünme




Bir hücreden birbirinin aynısı iki yeni hücre oluşur. Oluşan hücreler ana canlıya benzer.
Mitoz bölünme çok hücrelilerde büyüme, yaraların onarılması(Yenilenme = Rejenerasyon) gerçekleşir.
Tek hücreli canlılarda ise üremeyi sağlar.


Mitoz Bölünmenin Özellikleri


  1. Mitoz bölünme vücut hücrelerinde görülür.

  2. Tek hücreli canlılarda mitoz ile bölünerek çoğalır.

  3. Döllenme ile meydana gelen zigot, yaşam boyunca mitoz bölünme geçirerek çoğalır.

  4. Mitoz bölünmede çekirdek ve sitoplazma bir kez bölünür.

  5. 2n (Diploid) hücreden, 2n kromozmlu hücreler oluşur. (Kromozom sayısı değişmez.)

  6. Bir hücreden iki hücre oluşur.

  7. Oluşan hücrelerin kalıtsal yapısı değişmez.

  8. Mitoz bölünme ile kalıtsal çeşitlilik sağlanmaz.

  9. Mitoz bölünme ile kalıtsal devamlılık sağlanır. (Aynı kalıtsal madde aktarılır.)

  10. Mitoz bölünme ile oluşan yavru hücrelerde sitoplazma miktarı farklı olabilir.

  11. Mitoz bölünme ile oluşan yavru hücrelerde organel sayısı farklı olabilir.

  12. Mitoz bölünme ile oluşan yavru hücrelerde organel çeşidi aynıdır.

  13. Mitoz bölünmede tetrat oluşumu, krossing over (Parça değişimi) görülmez.

  14. Sinir hücresi, çizgili kas hücresi, olgunlaşmış alyuvar hücresi ve üreme hücreleri (Yumurta, sperm, polen) mitoz bölünme geçirmez.


Mitoz bölünmenin aşamaları


a-Bölünmeye hazırlık (İnterfaz)

DNA kendini eşler.

b-Çekirdek bölünmesi (Karyokinez)

  1. (Profaz) DNA kısalıp kalınlaşarak Kromozomu oluşturur. Çekirdek zarı kaybolur.

  2. (Metafaz) Kromozomlar hücrenin ortasında tek sıra halinde dizilir. Kromozomlar en belirgin haldedir.

  3. (Anafaz) Kardeş kromotitler kutuplara çekilir.

  4. (Telofaz) Çekirdek tekrar oluşur. Kromozomlar kaybolur.

Mitoz bölünmenin aşamaları İPMAT şeklinde şifrelenebilir.
Mitoz bölünmenin aşamaları İzmirli Profesör Mete Annesine Telefon etti.  şeklinde şifrelenebilir.

c-Sitoplazma bölünmesi (Sitokinez)

Bitki hücrelerinde ara lamel oluşarak, hayvan hücrelerinde ise boğumlanarak gerçekleşir.
Bitki hücrelerinde bulunan hücre duvarı boğumlanarak bölünmeyi engellemektedir.





Not: Mitoz bölünmede oluşan hücre sayısı 2n formülü ile bulunur.
n geçirilen mitoz bölünme sayısıdır.

Örnek: 2n = 500 kromozomlu bir hücre ardı ardına 3 mitoz bölünme geçiriyor oluşan hücre sayısı ve kromozom sayısı nedir?
2n formülünden 23 = 2x2x2 = 8 oluşur.
Kromozom sayısı değişmeyeceği için her bir hücrenin yine 500 kromozomu olacaktır.


Bitki ve hayvanlarda mitoz bölünme


Bitki ve hayvan hücrelerinde mitoz bölünme farklılıklar göstermektedir.

  1. Bitki hücrelerinde sentrozom bulunmaz, fakat özel proteinler sayesinde iğ iplikleri oluşur. Bu özel proteinler sayesinde kardeş kromotitler birbirinden ayrılır.

  2. Bitki hücreleri kalın hücre duvarları olduğundan dolayı sitoplazma bölünmesi boğumlanarak gerçekleşmez. Sitoplazma bölünmesinde ara lamel oluşur.

  3. Hücrenin büyümesi mitoz bölünme değildir. (Sadece sitoplazma ve organel sayısı artmaktadır.)




B- Eşeysiz Üreme



  • Canlının döllenme olayı gerçekleşmeden kendine benzer yeni bireyler meydana getirmesidir.

  • Eşeysiz üreme mitoz bölünme ile gerçekleşir.

  • Oluşan canlılar birbirinin aynısıdır.

  • Eşeysiz üreme, mitoz bölünme esasına dayandığı için oluşan yeni canlılar ana canlı ile aynı özelikte ve verimde olur. Örneğin dalından çoğaltılan üzüm aynı özellikte ve verim de olacaktır. Tohumdan çoğaltılan üzüm ise mayoz  bölünme ile çoğalacağı için verim azalır.



1. Bölünerek Üreme: Tek hücreli canlılarda görülür. Amip, öglena, paramesyum (terliksi hayvan), bakteriler bu şekilde ürer.



2. Vejatatif Üreme: Bitkilerin dal, yaprak ve kök gibi kısımlarından yeni bitki oluşmasıdır.
Menekşe, söğüt, kavak, gül, asma, çilek bu şekil ürerler.



3. Rejenerasyonla (Yenilenme) Üreme: Hayvanlarda kopan parçanın yerine yenisinin gelmesine rejenerasyon denir. Kopan kısımdan yeni bir canlı meydana gelir ise rejenerasyon ile üreme gerçekleşmiş olur.
Deniz yıldızı, planarya (yassı solucan), topak solucanı gibi canlılarda görülür.
Not: Deniz yıldızının kopan kısmından yeni deniz yıldızı oluşabilmesi için merkezinden bir parçanın kopması gerekmektedir



4. Tomurcuklanarak Üreme: Ana canlının vücudunda meydana gelen çıkıntı zamanla gelişerek, ana canlıdan ayrılır. Bira Mayası, hidra, deniz anası, mercan, sünger  de görülür.
Kısaltması (BaHaDır'ın Annesi Mermeri Süngerle sildi.)







5. Sporla Üreme: Şapkalı mantarlar, eğrelti otu, karayosunu sporla üremektedir.


Örnek Sorular


Soru 1: Tabloya göre aşağıdaki canlılarla ilgili olarak hangi yorum yapılamaz?



Tür Kromozom Sayısı
 İnsan 46
 Güvercin 16
 Eğrelti otu 500
 Soğan 16
 Moli Balığı 46
 Deniz yıldızı 94

A) Farklı tür canlıların kromozom sayısı farklı olabilir.
B) Bitki ve hayvan türlerinin kromozom sayısı aynı olabilir.
C) Canlıların kromozom sayısı gelişmişliği hakkında bilgi vermez
D) Aynı tür canlıların kromozom sayısı farklı olur.


Cevap: D Aynı tür canlılar aynı sayıda kromozoma sahiptir. Tablodan da böyle bir sonuç çıkarılamaz.



Soru 2: Aşağıdakilerden hangisi ya da hangileri mitoz bölünmenin amacı değildir?

A) Yeni hücre oluşturmak
B) Üreme hücreleri oluşturmak
C) Yıpranan hücrelerin yenilenmesi
D) Büyümek


Cevap: B Mitoz bölünme, büyüme, gelişme, yıpranan ve yaralanan hücrelerin onarılmasını sağlar. Mitoz bölünme ile üreme hücreleri meydana gelmez.




Soru 3: Bir hücre ardı ardına 4 mitoz bölünme geçiriyor oluşan hücre sayısı nedir?

Cevap: 2n formülünden 24 = 2.2.2.2 = 16 hücre oluşur.




Soru 4: Aşağıdakilerden hangisinde mitoz bölünme aşamalarındaki olaylar birbirinin tersidir?

A) İnterfaz - Profaz
B) Profaz - Anafaz
C) Metafaz - İnterfaz
D) İnterfaz - Telofaz


Cevap: B Mitoz bölünme birbirinin zıttı ola aşamalar  Profaz - Anafaz aşamalarıdır.



Diğer Konular


10 yorum:

  1. Şu soru işine bayıldım konuyu anlat soruyu çözdür. bi harikasınız be

    YanıtlaSil
  2. mükemmel şak diye anladım dermişim ama anladım

    YanıtlaSil
  3. MÜTÜŞSÜNÜZ BROOOO

    YanıtlaSil
  4. sen malsan adamin sucu ne av av av

    YanıtlaSil
  5. Sistem yapın pls
    .

    YanıtlaSil
  6. Farkımız tarzımız. Ellerinize sağlık muhteşemm..

    YanıtlaSil
  7. Helal bunu yapan kişiye nediyeyim hane adam çok güzey yapep anlatmeş

    YanıtlaSil