6.Sınıf Bitki ve Hayvanlarda Üreme Büyüme ve Gelişme

6.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 6.SINIF ==> 5. Ünite: Bitki ve Hayvanlarda Üreme Büyüme ve Gelişme 

Kazanımlar

6.5.1. Bitki ve Hayvanlarda Üreme, Büyüme ve Gelişme
Önerilen Süre: 16 ders saati

Konu/Kavramlar: Eşeysiz üreme (vejetatif üreme, bölünme, tomurcuklanma ve rejenerasyon), eşeyli üreme, büyüme ve gelişme
6.5.1.1. Bitki ve hayvanlardaki üreme çeşitlerini karşılaştırır.
a. Eşeyli üreme türlerine girilmez fakat eşeysiz üreme türlerine örnek verilerek değinilir.
b. Metagenez (döl almaşı) konularına girilmez.
6.5.1.2. Bitki ve hayvanlardaki büyüme ve gelişme süreçlerini örnekler vererek açıklar.
Çiçekli bir bitki örneği üzerinde durulur.
6.5.1.3.
Bitki ve hayvanlarda büyüme ve gelişmeye etki eden faktörleri açıklar.
6.5.1.4. Bir bitki ya da hayvanın bakımını üstlenir ve gelişim sürecini rapor eder.


KONU: Bitki ve Hayvanlarda Üreme Büyüme ve Gelişme


Canlıların kendilerine benzer bireyler meydana getirmesine üreme ya da çoğalma denir.
Bütün canlılar çoğalma özelliğine sahiptir, ancak üreyebilme canlının yaşaması için gerekli değildir.

Canlılarda üreme eşeyli üreme ve eşeysiz üreme olmak üzere iki çeşittir.


1.Eşeysiz üreme


Eşeysiz üremede cinsiyet yoktur, tek bireyden yeni canlılar oluşur. Üreme hücreleri kullanılmaz.


Eşeysiz üremenin özellikleri


1. Tek canlıdan yeni canlılar oluşur.
2. Oluşan yeni canlılar ata canlı ile aynı özelliktedir.
3. Eşeysiz üreme canlılarda çeşitliliğe sebep olmaz.
4. Eşeysiz üreme hücrenin çoğalması ile gerçekleşir.
5. Üreme hücreleri kullanılmaz.
6. Hızlı gerçekleşir. İlkel yapılı canlılarda görülür.
7. Bu üreme tek hücrelilerde, mantarlarda, bazı bitki ve hayvanlarda görülür.

Eşeysiz üremenin çeşitleri

1. Bölünme
Tek hücreli canlıların ortadan ikiye ayrılması bölünerek çoğalmadır. Yeterli olgunluğa erişmiş canlı, ortadan ikiye bölünür. Oluşan yeni canlılar birbiri ile aynı özelliğe sahiptir. Bakteri, paramesyum (terliksi hayvan), öglena, amip bölünerek çoğalan canlılardır.

2. Tomurcuklanma
Ana canlının vücudunda bir çıkıntı oluşur. Meydana gelen çıkıntı zamanla gelişerek, ana canlıdan ayrılır. Tomurcuklanarak üreyen canlılar bağımsız yaşayabilir ya da bir arada bulunarak koloni oluştururlar. Bira mayası, hidra, deniz anası ve mercanlarda görülür.


Tomurcuklanma



3. Rejenerasyonla (Yenilenme) Üreme
Hayvanlarda kopan parçanın yerine yenisinin gelmesine rejenerasyon denir.  Kopan kısımdan yeni bir canlı meydana gelir ise rejenerasyon ile üreme gerçekleşmiş olur. Omurgasız canlılarda görülür. Deniz yıldızı, planarya (yassı solucan), toprak solucanı gibi canlılarda görülür. İnsanda yaranın iyileşmesi, kırılan kemiğin onarılması, kertenkelenin kopan kuyruğunun yenilenmesi rejenerasyondur, fakat bu olaylarda yeni canlı meydana gelmez.

Planaryanın rejenarasyonla üremesi


4. Vejatatif Üreme
Bitkilerin dal, yaprak ve kök gibi kısımlarından yeni bitki oluşmasıdır. Menekşe, söğüt, kavak, gül, asma, muz, çilek bu şekil ürerler. Bu bitkilerin tohumu olmadıkları için bu şekilde çoğalırlar. Vejatatif üremede iyi özellikleri olan bitkiler, bu özelliklerini kaybetmeden nesiller boyu çoğalırlar.

5. Sporla Üreme
Şapkalı mantarlar, eğrelti otu, karayosunu sporla üremektedir.



2.Eşeyli üreme


Eşeyli üremede dişi ve erkek olmak üzere iki cinsiyet vardır.

Bitkilerde üreme, büyüme ve gelişme


Bitkiler çiçekli ve çiçeksiz bitkiler olmak üzere iki gruptur.


Çiçeksiz bitkiler

Çiçeği bulunmaz, tohum oluşturmazlar.
Çiçeksiz bitkilerde eşeyli ve eşeysiz üreme görülür.
Kara yosunu, su yosunu, eğrelti otu, at kuyruğu, kibrit otu, ciğer otu çiçeksiz bitkilerdir.
Çiçeksiz bitkiler, çiçekli bitkilere göre daha az gelişmiştir. (Basit yapılıdır)


Çiçekli bitkiler

Çiçekli bitkilerde üreme organı çiçektir. Çiçekten tohum ve meyve oluşur.


Çiçeğin kısımları

Çiçeğin Kısımları



1. Çiçek sapı: Çiçeği, bitkinin gövdesine bağlar.
2. Çiçek tablası: Çiçeğin diğer kısımlarının üzerinde bulunduğu kısımdır.
3. Çanak yaprak: Çiçek tomurcuk halindeyken çiçeği dış etkilere karşı korur. Yeşil renklidir ve fotosentez yapar.
4. Taç yaprak: Çiçeğin renkli kısmıdır. Canlı renkleri ile birçok hayvanı çiçeğe çeker. Tozlaşmaya yardımcı olur. Erkek ve dişi organı sarar ve korur.
5. Erkek organ: Başçık ve sapçık  olmak üzere iki kısımdan oluşur. Başçık çiçek tozlarının (polenlerin) bulunduğu kısımdır. Polenler erkek üreme hücrelerini  içerir. Sapçık ise başçığı taşır.
6. Dişi organ: Dişicik tepesi, dişicik borusu ve yumurtalık olmak üzere üç kısımdan oluşur.
Dişicik tepesi;
polenlerin dişi üreme organına yerleşiği ilk kısımdır. Yapışkan yapıdadır.
Dişicik borusu;
polenlerin tepecikten yumurtalığa taşındığı borudur.
Yumurtalık;
içinde bir veya birkaç tane tohum taslağı bulunur. Tohum taslağının içinde dişi üreme hücresi (yumurta) yer alır.

Not: Çiçeğin erkek organ, dişi organ, taç yaprak ve çanak yaprak kısımları bulunuyorsa tam çiçek denir. Bazı çiçeklerden bu kısımların bir kısmı olamayabilir bunlara eksik çiçek denir.

Çiçekte Tozlaşma ve Meyve Oluşumu


Tozlaşma: Polenlerin, rüzgar su ve hayvanlar aracılığı ile dişicik tepesine taşınması olayıdır.

Dişicik tepesine gelen polenler burada nemli ortamdan dolayı çatlar, polen çekirdeğini iki kısımdan oluşur. Çekirdeğin birisi dişicik borusunda ilerleyerek polen tüpünü oluşturur. Diğer çekirdek ise yumurtalığa ulaşır.

Döllenme: Polen çekirdeğinin yumurtalığa ulaşarak, yumurta ile birleşmesine döllenme denir. Döllenmiş yumurtaya zigot denir. Zigot gelişerek embriyoya (Tohum taslağı) dönüşür.

Meyve: Yumurtalık gelişerek meyveyi oluşturur. Çiçekten oluşan meyve olduğu için domates, biber, kabak, elma, armut birer meyvedir.

Not: Meyve oluşumundan önce tohum meydana gelir. 
Zigot - embriyo - tohum - meyve şeklinde sıralanır.


Tohumlar


Tohum uyku halindedir, uygun şartlar sağlandığında (su, oksijen ve uygun sıcaklık) embriyo gelişmeye başlar. Tohum çimlenerek bitkiyi oluşturur.

Tohumun çimlenmesinde ışık, toprak, karbondioksit gerekli değildir.

Çiçekli Bitki


Tohumun yapısı


Embriyo: Tohum içindeki bitkinin taslağıdır. Embriyo çimlenerek, yeni bitkinin oluşmasını sağlar.
Çenekler: İçinde bol miktarda besin bulunur. Bu besin yaprak çıkıncaya kadar kullanılır.
Tohum kabuğu: Tohumu dış etkilere karşı korur.


Tohumların yayılma yolları


* Uçarak: Tohumlar paraşüt gibi uçarak uzak yerlere gider. Karahindiba, akçaağaç, ıhlamur gibi
* Suda yüzerek: Tohumlar suda yüzerek uzak yerlere gider. Hindistan cevizi gibi
* Hayvanlara yapışarak: Tohumların taşıdıkları çengeller hayvanlara yapışarak uzak yerlere gider. Pıtrak gibi
* Patlayarak: Meyve kabuklarının kuruması sonucu tohumlar etrafa saçılır. Bezelye gibi
* Meyveleri yenmesi ile: Bazı hayvanlar bitkinin meyvesini yerken tohumunu da yutar, sindirilmeyen tohumlar dışarı atıldığında uzak yerlere taşınmış olur. İncir, böğürtlen, domates, çilek gibi

Tohumların yararları


* Besin olarak kullanılır. Fındık, fasulye, nohut, mercimek
* İlaç ham maddesidir. Haşhaş, kenevir, çörek otu
* Boya sanayinde kullanılır.
* Dokumacılıkta kullanılır. Keten, kenevir


Hayvanlarda üreme, büyüme ve gelişme


Hayvanlarda değişik üreme yöntemleri vardır.
Omurgasız hayvanlarda eşeyli ve eşeysiz üreme görülür.
Eşeysiz olarak rejenerasyon ve tomurcuklanma şeklindedir.
Omurgalı hayvanlarda eşeyli üreme görülmektedir.


1. Memeli hayvanlar


İç döllenme, iç gelişim görülür.
Döllenme sonucu oluşan zigot oluşur.
Zigot gelişerek embriyo olur.
Embriyo anne karnında gelişimini tamamlayarak yavru doğar.
Memelilerde yavru bakımı vardır, yavrularını sütle beslerler.
Derileri kılla kaplıdır. Kedi, köpek, tavşan, aslan, inek, at, koyun, yunus, fok, balina, yarasa memeli canlılardır.


2. Kuşlar


İç döllenme, dış gelişim görülür.
Yumurta ile çoğalırlar.
Yumurtalarının üzerinde kuluçkaya yatarlar. Her kuşun kuluçka süresi farklıdır.
Tavuklarda 21 gündür.
Yavru bakımı vardır.
Vücutları tüylerle kaplıdır.
Bülbül, kartal, kümes hayvanları (tavuk, hindi, ördek, kaz), deve kuşu, penguen birer kuştur.



3. Balıklar

Dişi balıklar yumurtalarını bırakır. Ardından erkek balıklar spermlerini yumurtaların üzerine bırakır.
Dış döllenme, dış gelişim gerçekleşir.
Yavru bakımı görülmez.
Balıklar solungaç solunumu yapar, vücutları pullarla kaplıdır.
Balıklar çok fazla sayıda yumurta üretir.


Balıklar neden fazla yumurta üretir


- Dış döllenmede döllenme şansının az olması
- Yumurtaların diğer canlılar tarafından yenmesi
- Yumurtaların akıntılarla  başka yerlere taşınabilmesi


4. Sürüngenler


İç döllenme dış gelişim görülür.
Döllenmiş yumurta kabuklu olarak anne vücudundan çıkar.
Yavru yumurta içindeki besinle gelişimini tamamlar.
Annenin yavru bakımı ve kuluçka yoktur.
Vücutları pullarla kaplıdır.
Kaplumbağa, timsah, yılan, kertenkele sürüngen canlılardır.


5. Başkalaşım (Metamorfoz) geçiren canlılar


Bazı canlıların yavruları yumurtadan çıktıklarında ana canlıya benzemezler. Zamanla değişerek ana canlıya benzer hale gelmesine başkalaşım denir. Kurbağa, güve ve böceklerde(kelebek, arı, karınca, sinek) başkalaşım görülür.


İpek böceğinin yaşam döngüsü


1.Yumurta: Kelebek yumurtalarını uygun yerlere bırakır.
2.Larva: Yumurta içinden larva çıkar. Larva beslenerek hızla büyür, tırtıla dönüşür.
3.Pupa: Tırtıl etrafında koza örer.
4.Kelebek: Pupa içerisinde başkalaşım geçirir, dışarıya kelebek olarak çıkar.
Kelebeğin Yaşam Döngüsü


Kurbağanın yaşam döngüsü


1.Döllenmiş yumurtalar: Kurbağalar su içine yumurtalarını bırakır, burada döllenir.
2.Larva: Yumurtadan larvalar çıkar. Solungaç solunumu yapar.
3.İribaş: Larvalar gelişerek iribaşa dönüşür. Ayakları çıkmaya başlar.
4.Yavru kurbağa: İribaş başkalaşım geçirerek yavru kurbağaya dönüşür. Ön ve arka ayakları çıkar. Kuyruk kaybolur. Sudan çıkar, akciğer solunumu yapar.
5.Ergin kurbağa: Yavru kurbağa gelişerek yetişkin bir kurbağa olur.


Kurbağanın Başkalaşımı



Diğer Konular



51 yorum:

  1. harika bir sunum

    YanıtlaSil
  2. bence çok güzel olmuş

    YanıtlaSil
  3. murat kaan arslan30 Mart 2015 23:04

    Bitki ve hayvanlarda büyüme ve gelişmeye etki eden faktörler yok.

    YanıtlaSil
  4. Bitkilerde büyümeye etki eden faktörler Isı, ışık, toprak, su rüzgar, nem, yer çekimidir. Ancak bunlar müfredatta geçmemektedir. Bu konu extra olduğu için yazmadım.

    YanıtlaSil
  5. Çok güzel proje ödevim için yaziyorum inşallah yüksek not alırım

    YanıtlaSil
  6. çok güzel çok işime yaradı :)

    YanıtlaSil
  7. güzelmi arkadaşlar

    YanıtlaSil
  8. Harika! Proje ödevime yaradi

    YanıtlaSil
  9. ya müthiş inşallah denemede iyi alırım elinize sağlık.

    YanıtlaSil
  10. hocamız çok dikkatli bakar çok titizdir bu hocadan 100 aldıysam siz benim gözümde 1000 aldınız.

    YanıtlaSil
  11. insanlarda üreme yok mu

    YanıtlaSil
  12. Konu anlatımları da gelse çok daha iyi olacak :)

    YanıtlaSil
  13. KONU ANLATIMI ZATEN HASAN

    GÜZEL OLMUŞSINAVAYARDIMCI OLACAK 100 ALIRSAM İYİDİR YAPAN KİŞİNİN ELLERİNE SAĞLIK VALLA

    YanıtlaSil
  14. zaten konu anlatımı kardeş

    YanıtlaSil
  15. yazılarda hata var düzeltilmesini isterim toprak solucanı yerine topak solucanı yazılmış düzeltirseniz memnun olurum

    YanıtlaSil
  16. balıklar yerine balılar yazılmış

    YanıtlaSil
  17. Teşekkürler düzeltildi

    YanıtlaSil
  18. sınavı bıtır dıom bıtmıo nedenı

    YanıtlaSil
  19. Chrome kullanırsak problem olmaz

    YanıtlaSil
  20. ççok teşekkürler çok işime yaradı

    YanıtlaSil
  21. baran aydemir9 Mayıs 2016 21:59

    gerçekten sağol un projem vardı sayenizde yaptım

    YanıtlaSil
  22. ççççokkkkkkkkk ggggüüzel teeeeeeeeeeeeeeeşeekürrrrrrrrrrrrrrlerrrrrrrrrrrrr

    YanıtlaSil
  23. Sorusu olan varmı arkadaşlar

    YanıtlaSil
  24. Çok beğendim umarım sınavımda full yaparım 👍👍🌚

    YanıtlaSil
  25. Seneye müfredat değişecek mı ?

    YanıtlaSil
  26. Müfredat değişikliği sizi etkilemez. Kademeli olarak değişir.Değişirse seneye 5. sınıflar etkilenir.

    YanıtlaSil
  27. oropsu pezemeg25 Şubat 2017 03:39

    gerçekten işime yaradı teşekkürler

    YanıtlaSil
  28. Harika! Ödevime çok yardımcı oldu. Yazanların ellerine bin kere sağlık :)

    YanıtlaSil
  29. demi çok güzel

    YanıtlaSil
  30. Çok güzül olmuş inşallah hoca - vermez .yani bana kalırsa çok güzel oldu ama neyse BANA ŞANS DİLEYİN LÜTFEN

    YanıtlaSil
  31. abiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiiii çokkkkkkkkkkkkkkkk iyiiiiiiiiiiiiiii adminnnnnnnnnnn kalp koyyyyyy

    YanıtlaSil
  32. Neden sporla üreme yok?
    Bi allahın kuluda 4 çeşit ana canlının olduğunu unuttu
    HAYVANLAR,BİTKILER,MİKROSGOBİK CANLILAR(yanlış yazdım biliyom)Mantarlar!! Mantarları niye iimse sormuyo mantarlarda sporla ürüyo o niye yok?????????
    Cevap bekliyorum

    YanıtlaSil
  33. Pardon sporla üreme varmis ama niye afiklayici degil

    YanıtlaSil
  34. adını vermek istemeyen yunus7 Mart 2017 22:36

    Çok Güzel Bi Site

    YanıtlaSil
  35. İSMİNİ VERMEK İSTEMEYEN ERAY12 Mart 2017 18:58

    ÇOK GÜZEL

    YanıtlaSil
  36. Çağatay Can Gökdemir15 Mart 2017 20:29

    Çok güzel bir konu anlatımı olmuş. Her şeyi özetlemiş:)

    YanıtlaSil
  37. ÇOK GÜZEL KONU

    YanıtlaSil
  38. mükemmelllllllllllllllllllllll

    YanıtlaSil
  39. Veysel Karaerkek22 Mart 2017 23:34

    Çok güzel sınavda işime yarayacak adamsın

    YanıtlaSil
  40. Mücahit Rakipoğlu23 Mart 2017 23:05

    çok güzel olmuş sınavımda inşallah işime yarar ama genede baya güzel admin helal kardeşim, bide gerçek ismine lütfen cevap

    YanıtlaSil
  41. abi bu hangi senesinde yapıldı

    YanıtlaSil
  42. Sürekli güncelleniyor

    YanıtlaSil
  43. abi çok iyi yaaa.

    YanıtlaSil
  44. Güzel olmuş

    YanıtlaSil
  45. çok güzel olmuş inşallah sınavdan yüksek alırım

    YanıtlaSil
  46. çok güzel olmuş elinize sağlık

    YanıtlaSil