6.Sınıf Yakıtlar

<== 6.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 6.SINIF ==>6. Ünite: Madde ve Isı ==> Yakıtlar

Kazanımlar

6.6.2. Yakıtlar 
Önerilen Süre: 8 ders saati

Konu/Kavramlar: Katı yakıtlar, sıvı yakıtlar, gaz yakıtlar
6.6.2.1. Yakıtları, katı, sıvı ve gaz yakıtlar olarak sınıflandırarak yaygın olarak kullanılan yakıtlara örnekler verir.
Fosil yakıtların sınırlı olduğu ve bu nedenle yenilenemez enerji kaynakları olarak nitelendirildiği  belirtilerek yenilenebilir enerji kaynaklarının önemi vurgulanır.6.6.2.2. Farklı türdeki yakıtların ısı amaçlı kullanımının, insan ve çevre üzerine etkilerini araştırır ve sunar.
6.6.2.3. Soba ve doğal gaz zehirlenmeleri ile ilgili alınması gereken tedbirleri araştırır ve rapor eder.

KONU: 6.Sınıf Yakıtlar 


A- Yakıt nedir


Isı elde etmek, araç ve makineleri çalıştırabilmek için yakılan maddelere yakıt denir.
Evde kullandığımız odun, kömür, fueloil yakıt olarak kullanılmaktadır.

Taşıtlarda benzin, mazot, LPG yakıt olarak kullanılmaktadır.

Yakıtların Kullanım Alanları


Yakıtlar ısınma, ulaşım, elektrik üretimi, yemek pişirme, aydınlanma amacıyla kullanılır.

Yakıtlar üç gruba ayrılır.


1. Katı yakıtlar


Odun, kömür, katı yakıttır.

OdunOdun ısı elde etmek amaçlı sobalarda kullanılır. Odunun ısı değeri fazla değildir. Odunlar ağaçlardan elde edildiği için ormanların yok olmasına sebep olmaktadır. Kurumuş ağaçlar kesilmeli, kesilen ağaçların yerine yenisi dikilmelidir.

KömürKömür yer altında madenlerden çıkarılır. Kömür bitki atıklarının toprak altında uzun süre kalarak sıkışması sonucu oluşur. Turba, linyit, taş kömürü, kok kömürü, antrasit kömür çeşitleridir.

Enerji verme sırası en çoktan en aza doğru Antrasit > Taş kömürü >  Linyit  > Turba şeklindedir.




Antrasit ülkemizde  Kastamonu'da çıkmaktadır, bir çeşit taş kömürüdür. Taş kömürü Zonguldak'ta, linyit ise pek çok yerde çıkmaktadır. Turbanın yakıt değeri ise bulunmamaktadır. Linyit evlerde ve termik santrallerde yakıt olarak kullanılır.

Taş kömürü çok yüksek kalorili olduğu için evlerde yakıt olarak kullanılmaz. Demir-çelik fabrikalarında demiri eritmek amacı ile kullanılır.

Kok kömürü, taş kömüründen elde edilir. Taş kömürünün ısıtılması işleminden geçirilerek elde edilir.

2. Sıvı yakıtlar


Sıvı yakıtlar petrolden elde edilen benzin, motorin (mazot), kalorifer yakıtı, fuel oil, gaz yağı ve etil alkolden üretilen ispirto' dur.
Sıvı yakıtlar ham petrolün rafinerilerde ayrıştırılmasıyla üretilir.
Petrol, canlı atıklarının yer altında zamanla fosilleşmesi sonucu oluşur.
Dünya da enerji kaynaklarının %40'ı petrol ürünlerinden kaynaklanmaktadır.

Ülkemizde petrol çıkmaktadır, fakat yeterli miktarda çıkmadığı için yurt dışından ithal etmek zorunda kalmaktayız.

3. Gaz yakıtlar


Doğal gaz, LPG (Likit Petrol Gazı-Sıvılaştırılmış petrol gazı), hava gazı ve biyogaz gaz yakıtlardır.

Doğal gazÜlkemizde ev  ve sanayide yakıt olarak kullanılır.
Doğal gaz kömür gibi havayı kirletmez, doğa dostudur.
Ayrıca doğal gazla çalışan otobüslerde vardır.
Doğal gaz ülkemizde yeteri kadar çıkmadığı için komşu ülkelerden ithal edilmektedir.

LPG (Likit Petrol Gazı)
Sıvılaştırılmış petrol gazıdır.
Petrolün rafinerilerde ayrıştırılması sırasında gaz olarak açığa çıkar.
Daha sonra sıvılaştırılarak tüp içerisinde saklanır.
Mutfakta yemek yapmak amacıyla ve otomobillerde yakıt olarak kullanılır.

Hava gazıTaş kömürünün ısıtılması ile elde edilir.
Isınma ve aydınlanma amacıyla kullanılır.
Günümüzde kullanımı çok yaygın değildir.

BiyogazBitki ve hayvan atıklarının çürümesi sonucu oluşan gazdır.
Biyogaz ile elektrik üretiminde ve ısınmada yararlanılır.


B- Fosil Yakıtlar


Bitki ve hayvan atıklarının zamanla toprak tabakaları altında kalarak sıkışması sonucu fosil yakıtlar oluşur. Fosil yakıtlar milyonlarca yılda oluşur.

Fosil yakıtların çevreye verdiği zarar



  • Fosil yakıtlar yakıldığında çevreye ve insan sağlığına zararlı gazlar çıkarır.

  • Dünya'nın ısınmasına (Küresel ısınma) neden olur.

  • Bacalardan çıkan gazlar asit yağmurlarına neden olur.

  • Kül ve gazlar çevre kirliliğine neden olur.

Bu nedenle fosil yakıtların kullanımını en aza indirmek gerekir.
Fosil yakıtlar içerisinde en az zararlı olan doğal gazdır.


C- Yenilenebilir Enerji Kaynakları


Doğada miktarı azalmayan enerji kaynaklarına yenilenebilir enerji kaynakları denir.
Bu enerjiyi sürekli kullanmamız azalmasına neden olmaz.
Rüzgar enerjisi, güneş enerjisi, hidroelektrik enerji, biyokütle enerjisi, dalga enerjisi, jeotermal enerji yenilenebilir enerji kaynaklarıdır.

1. Rüzgar Enerjisi


Yeryüzünde sıcaklık farkından dolayı rüzgarlar oluşur.
Rüzgarın düzenli ve fazla estiği yerlerde, rüzgar türbinleri kurulur.
Rüzgar türbinleri elektrik enerjisi elde edilmesini sağlar.


Rüzgar Enerjisi

 2. Güneş Enerjisi


Güneş enerjisi bütün enerjilerin kaynağıdır.
Güneş enerjisi sayesinde dünyamız ısınır ve aydınlanır.
Canlıların yaşayabilmesi için güneş enerjisine ihtiyaç vardır.
Ayrıca güneş enerjisi ile evimizde sıcak su sağlanır, seraların ısıtılması sağlanır, güneş enerjisi ile elektrik elde edilir.


Güneş Enerjisi

3. Hidroelektrik enerjisi


Akarsu üzerine kurulan hidroelektrik santralleri, elektrik enerjisi elde etmek için kullanılır.
Güneş enerjisi ile buharlaşan su yağmur olarak yağar, akarsu üzerine kurulan hidroelektrik santralleri ile elektrik enerjisine dönüştürülür.


Hidroelektrik Enerji


4. Jeotermal Enerjisi


Yer altında bulunan magmadan elde edilen enerjidir.
Dünya'nın  merkezine inildikçe sıcaklık artar.
Yeryüzünde bulunan sular yer altına sızarak burada sıcaklığı artar.
Bu sıcak sular ile elektrik üretimi, seracılık, binaların ısıtılması ve kaplıcalarda yararlanılır.

Jeotermal Enerji


5. Biyokütle Enerjisi


Bitki ve hayvan atıklarını kullanarak elde edilen enerjidir.
Bitki ve hayvan atıkları bir tank içerisinde çürütülerek gaz oluşumu sağlanır.
Buna biyogaz denir. Oluşan biyogaz evlerde yakıt olarak veya elektrik enerjisi üretiminde kullanılır.

Bitkilerden ve atık yağlardan yakıt elde edilmektedir.
Bu yağlar özel işlemlerden geçirilerek biyodizele ve biyobenzine çevrilmektedir.
Biyodizel ve biyobenzin araçlarda yakıt olarak kullanılır.

Hayvan atıkları(Tezek) yakıt olarak da kullanılmaktadır.


D- Yenilenemez enerji kaynakları


Bir defa kullanıldığında tükenen yenisi yerine gelmeyen enerji kaynaklarıdır.  Nükleer enerji de kullanılan elementler bir süre sonra bittiği için yenilenemez enerji kaynağı olarak kabul edilir.

1. Fosil Yakıtlar


Kömür, petrol, doğal gaz yenilenemez enerji kaynağıdır.
Fosil yakıtların oluşması milyonlarca yıl gerektirdiği için yenilenemez enerji olarak kabul edilir.

2. Nükleer enerji (Radyoaktif enerji)


Nükleer enerji, atomun parçalanması ile oluşan enerjidir.
Uranyum, plütonyum gibi elementler yakıt olarak kullanılır.
Bu elementler tekrar oluşmadığı için yenilenemez enerji olarak kabul edilir.
Nükleer santrallerde bu elementler parçalanması sonucu çok büyük bir enerji açığa çıkar.
Açığa çıkan bu enerji elektrik enerjisine çevrilir.


E- Soba ve Gaz Zehirlenmeleri


Ülkemizde soba gazı zehirlenmeleri haberlerini sıkça duymaktayız. Isınma amaçlı kullandığımız odun, kömür, doğal gazın yanması sonucu zehirli gazlar oluşur. Bu gazlardan en zehirlisi karbonmonoksit gazıdır. Renksiz kokusuz olan karbonmonoksit fark edilmediği için ölüme neden olmaktadır.


Baca gazı zehirlenmeleri nasıl olur


Gaz zehirlenmesine neden olan gaz karbonmonoksittir. Karbonmonoksit renksiz, kokusuz bir gazdır.
Karbonmonoksit kana geçerek oksijenin taşınmasını engeller ve ölüme neden olur.
Karbonmonoksit baş ağrısı, karın ağrısı, bulantı, nefes darlığı ve sarhoşluk hissi verir.
Gaz zehirlenmesi meydana gelmişse açık havaya çıkarılmalı ve hemen acil servis aranmalıdır.


Baca gazı zehirlenmelerini engellemek için neler yapılmalıdır


  1. Sobadan çıkan gazların uygun bir baca sistemi ile dışarı atılması gerekir.

  2. Yatmadan önce sobanın tamamen söndüğünden emin olunmalıdır.

  3. Lodos ve fırtınalı havalarda soba yakılırken dikkatli olunmalıdır.

  4. Soba bacaları düzenli aralıklarla temizlenmelidir.

  5. Sobanın tutuşturulması, üstten olmalıdır.

  6. Şofben ve kombi bulunan odaların temiz hava alması sağlanmalıdır.

  7. Gaz zehirlenmelerine karşı, gaz dedektörleri takılmalıdır.

  8. Soba boruları uygun şekilde yapılmalı, fazla dirsek kullanılmamalıdır.


Sorular


Soru 1: Aşağıdaki yakıtlardan hangileri gaz yakıt değildir?

A) Hava gazı
B) Doğal gaz
C) Gaz yağı
D) Biyogaz


Cevap C: Hava gazı, doğal gaz ve biyogaz, gaz yakıttır. Gaz yağı ise petrolden üretilen sıvı bir yakıttır. Adında geçen gaz kelimesi, gaz halinde olduğunu göstermemektedir.




Soru 2: Yüksek enerji vermesine rağmen evlerden yakıt olarak kullanılmayan aşağıdakilerden hangisidir?
A) Antrasit
B) LPG
C) Linyit
D) Doğal gaz


Cevap A: Antrasit çok yüksek enerjisi olduğundan dolayı evlerde yakıt olarak kullanılmaz, çünkü sobayı eritir. Sanayide kullanılmaktadır.




Soru 3: Aşağıdaki enerji kaynaklarından hangisi doğrudan ısınma amaçlı kullanılamaz?
A) Güneş
B) Doğal gaz
C) Kömür
D) Hidroelektrik


Cevap A: Hidroelektrik santrallerinde elektrik üretimi yapılır. Doğrudan ısı enerjisi oluşmaz, dolaylı yoldan (elektrik sobası gibi) ısınma sağlanabilir.




Soru 4:  Petrol, hidroelektrik, linyit, doğal gaz
Yukarıdaki enerji kaynaklarının, eşit miktarda enerji üretirken oluşturdukları karbondioksit miktarlarını karşılaştırınız.


Cevap: Oluşturdukları karbondioksit miktarları Linyit>Petrol>Doğal gaz>Hidroelektrik şeklindedir.




Soru 5: Termik santrallerde aşağıdaki yakıtlardan hangisinin kullanımı doğaya daha fazla zarar verir?
A) Antrasit
B) Linyit
C) Taş kömürü
D) Kok kömürü


Cevap B: Linyit' in kalitesi düşük ve kül miktarı fazladır. Bu nedenle doğaya daha fazla zarar verir.




Soru 6: Aşağıdakilerden hangisi yenilenebilir enerji kaynağına örnektir?
A) Kok kömürü
B) Hava gazı
C) Hayvan gübresi (Tezek)
D) Doğal gaz


Cevap C: Hayvan gübresi (Tezek) yakıt olarak kullanılmaktadır. Hayvan atıklarından elde edildiği için yenilenebilir bir enerjidir.




Soru 7: Fosil yakıtların yakılması sonucu hangi sorun oluşmaz?
A) Asit yağmurları
B) Küresel ısınma
C) Çevre kirliliği
D) Erozyon


Cevap D: Erozyon oluşması daha çok bitki örtüsünün yok olmasından kaynaklanır. Fosil yakıtların kullanımı ile direkt olarak ilişkili değildir.




Soru 8: Yakıt çeşitlerinin özelliklerinden hangisi ortaktır?
A) Sıvı olmaları
B) Yenilenemez olması
C) Enerji vermesi
D) Aynı oranda ısı vermesi


Cevap C: Yakıtların ortak özelliği enerji vermesidir.




Soru 9: Gaz zehirlenmelerinden korunmak için aşağıdakilerden hangisinin yapılması doğrudur?
A) Baca temizliği yaptırılmalıdır.
B) Soba alttan tutuşturulmalıdır.
C) Soğuk hava gelmemesi için hava menfezleri kapatılmalıdır.
D) Kombi bakımını kendimiz yapmalıyız.


Cevap A: Baca temizliği yaptırılmalıdır.




Soru 10: Aşağıdakilerden hangisi ham petrolden elde edilen yakıt değildir?
A) Hava gazı
B) LPG
C) Motorin
D) Fuel oil


Cevap A: Hava gazı taş kömürünün ısıtılması ile elde edilir.




Soru 11: Aşağıdakilerden hangisi fiziksel hali bakımından diğerlerinden farklıdır?
A) Hava gazı
B) LPG
C) Motorin
D) Biyogaz


Cevap C: Motorin sıvı, diğerleri ise gaz olan yakıttır.




Soru 12: Aşağıdakilerden yakıtlardan hangisi sıkıştırılarak depo edilebilir?
A) Benzin
B) LPG
C) Motorin
D) Kömür


Cevap B: LPG sıvılaştırılmış petrol gazıdır. Gazın sıvılaştırılabilmesi için sıkıştırılmıştır.



Diğer Konular


Hiç yorum yok:

Yorum Gönder