8.Sınıf Basınç Konu Özeti - fenbilim.net

En Son

Sadece Fen Bilimleri

Menu

2014/07/15

8.Sınıf Basınç Konu Özeti

<==  8.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 8.SINIF ==> 3. Ünite: Basınç  ==> Basınç

Kazanımlar

F.8.3.1. Basınç
Önerilen Süre: 10 ders saati
Konu / Kavramlar: Basınç, katı basıncını etkileyen değişkenler, sıvı basıncını etkileyen değişkenler, basıncın günlük yaşam ve teknolojideki uygulamaları
F.8.3.1.1. Katı basıncını etkileyen değişkenleri deneyerek keşfeder.
Basınç birimi olarak Pascal verilir. Matematiksel bağıntılara girilmez.
F.8.3.1.2. Sıvı basıncını etkileyen değişkenleri tahmin eder ve tahminlerini test eder.
a. Gazların da sıvılara benzer şekilde basınç uyguladıkları belirtilir. Açık hava basıncı örneklendirilir.
b. Matematiksel bağıntılara girilmez.
c. Gaz basıncını etkileyen değişkenlere girilmez.
F.8.3.1.3. Katı, sıvı ve gazların basınç özelliklerinin günlük yaşam ve teknolojideki uygulamalarına örnekler verir.
a. Sıvı basıncı ile ilgili Pascal prensibinin uygulamalarından örnekler verilir.
b. Bilimsel bilgi türü olarak ilke ve prensiplere vurgu yapılır.

Konu: Basınç nedir

Birim yüzeye etki eden dik kuvvete basınç denir.
Basıncı, katı basıncı, sıvı basıncı ve gaz basıncı olarak üçe ayırabiliriz.

A- Katıların Basıncı

Basınç nelere bağlıdır

a- Basınç, ağırlıkla (kuvvet) doğru orantılıdır. 
Kuvvet arttıkça basınçta artar.
Bir tuğlanın yere yaptığı basınç azken üst üste iki tuğlanın yaptığı basınç daha fazladır.



b-Yüzey alanı ile ters orantılıdır.
Kuvvet aynı kalmak şartıyla yüzey alanı arttıkça basınç azalır.
Bir iğne ucu sivriyken daha iyi batar, ucu körelmiş bir iğne zor batar.


Not:
Katılar üzerine uygulanan kuvveti aynen iletir, fakat basınç  aynen iletmez.
Basınç yüzeyle ters orantılıdır.
Çivinin sivri ucunda kuvvet aynı olmasına rağmen basınç fazladır.

Katı Basıncı


Basınç= Kuvvet/ Alan formülü ile basıncı hesaplarız.
1N / 1m2 = 1Pa (Pascal)dır. Pa (Pascal) basınç birimidir.

Not: Basınç kuvveti, basıncın oluşmasını sağlayan kuvvettir. (F kuvveti)


Basıncı artırmaya örnekler
  • Bıçağın ucunun sivri olması
  • Sivri topuklu ayakkabının kuma gömülmesi
  • Krampon tabanınında sivri çiviler olması
  • Kışın tekerlere zincir takılması
  • Toplu iğnenin ucunun sivri olması
  • Botların altının tırtıklı olması
  • Patenlerin sivri olması
  • Tavukların ayaklarının perdesiz olması
  • Dişlerimizin keskin olması
  • Tırnakların sivri olması


Basıncı azaltmaya örnekler
  • Kamyonların teker sayısının fazla olması
  • Kepçeler de palet olması
  • Kar ayakkabılarının geniş olması
  • Fil, deve ve ayı gibi hayvanların ayaklarının geniş olması
  • Kaz ve ördeklerin ayaklarının perdeli olması
  • Raptiyenin bastırdığımız ucunun geniş olması
  • Tek çivi balonu patlatırken, çok sayıda çivi balona batırıldığında balon patlamaz.
Çok sayıda çivi balonu patlatmaz





B- Sıvıların Basıncı

Sıvılar akışkandır.
Bu nedenle sıvılar temas ettikleri yüzeye basınç uygular.
Sıvı Basıncı



Sıvıların basıncı nelere bağlıdır


Sıvı Basıncı Formülü
P = h x d x g (Perşembe haftanın dördüncü günü)

P: Sıvı basıncı
h: Yükseklik (Derinlik)
g: Yer çekimi ivmesi (Dünya üzerinde çok fazla değişmediği için kullanılmayacak)

Not: Basınç formülü kullanılmayacak sadece basıncın nelere bağlı olduğu bilinecektir.


a-Sıvının derinliğine bağlıdır.
Sıvının derinliği arttıkça yaptığı basınçta artar.
Yükseklik basınç ilişkisi
Yüksekliği fazla suyun tabana yaptığı basınç fazladır.



b-Sıvının yoğunluğuna bağlıdır.
Sıvının yoğunluğu arttıkça basıncı da artar.

Yoğunluk Basınç İlişkisi
Aynı yükseklikte su ve alkolden, suyun yoğunluğu fazla olduğu için tabana yaptığı basınç daha fazladır.

Not: Sıvı basıncı kabın şekline ve sıvının miktarına bağlı değildir.


Bileşik Kaplar

Bileşik Kap


Şekildeki bileşik kabın içerisine konulan sıvının yüksekliği eşittir.
Buradan sıvı basıncının kabın şekline bağlı olmadığını anlarız.

Köylerde kullanılan su deposu
Köylerde su basıncının belirli bir seviyede olması için su depoları kullanılır.



Su deposunun yüksekliğinden az bütün evlere su gelecektir.
Bu bir bileşik kap örneğidir.



Pascal Prensibi (Sıvıların basıncı iletmesi)

Sıvıların sıkıştırılabilme özelliği yoktur.
Bu nedenle sıvılar, uygulanan basıncı her yöne ve eşit olarak iletir.
Buna pascal prensibi denir.

Not: Basınç değişmez, fakat basınç kuvveti alanın büyüklüğüne göre değişir.


İçi su dolu balonuna eşit büyüklükte delik açılıp üzerine bastırıldığında, deliklerden fışkıran suların aynı uzaklığa gittiği görülür. Bunun sebebi Paskal prensibine göre sıvı basıncı her noktaya aynen iletilmesidir.


Pascal prensibinin uygulama alanları

1. Su cenderesi
Kesitleri farklı 2 silindirin tabanından birleşmesiyle oluşan bir bileşik kaptır. Küçük piston üzerine uygulanan az kuvvet, büyük silindirde fazla olarak elde edilir.

Su cenderesi



2. Otomobil fren sistemleri
Otomobiller fren sistemleri Pascal prensibi ile çalışır.




3. Hidrolik kaldırma sistemleri (Hidrolik lift)
Traktör, itfaiye merdiveni, kepçe, damperli kamyon gibi araçlarda kullanılır.






4. Su Tulumbası
Su kuyularından, su çekmek için geliştirilmiştir.



5. Berber koltuğu
Az bir kuvvet uygulanarak koltuk kaldırılabilir.




6. Hidrolik direksiyon
Araçlarda kullanılan hidrolik direksiyon az bir kuvvetle tekerin çevrilmesini sağlar




7. İlaç pompaları
İlaçlama yapmada kullanılan pompa (tulumba) Pascal prensibi ile çalışır.


8. Hidrolik Pres
Sanayi ve hurdalıklarda sıkıştırma amacı ile kullanılır.



Ayrıca su depoları, yağdanlık, parfüm şişelerinde de pascal prensibi kullanılır.




C- Gazların Basıncı

Gazlarda sıvı basıncına benzer şekilde yüzeye basınç uygular.
Gazlar bulundukları kabın tamamını doldurur, bu nedenle içinde bulundukları kabın her tarafına basınç uygular.
Gazlar da sıvılar gibi akışkandır.
Gazlar içerisinde bulunan cisimlere basınç uygular.
Atmosferin üzerimize uyguladığı basınca acık hava basıncı denir.


Açık Hava Basıncının Ölçülmesi

Dünya'nın etrafını saran atmosfer ağırlığından dolayı basınç uygular.
Açık hava basıncını bulan bilim insanı Toriçelli'dir.
Toriçelli 1 m uzunluğundaki bir cam boruyu cıva ile doldurup cıva dolu bir kabın içine ters çevirmiştir. Cıva seviyesini deniz seviyesinde ve 0 °C'de 76 cm olarak ölçmüştür.



Açık Hava Basıncı Deniz Seviyesinden Yukarıya Doğru Çıkıldıkça Azalır.

Deniz seviyesinde 0 °C de açık hava basıncını 76 cmHg (Cıva) ölçmüştür.
Toriçelli deneyinde cıva yerine su kullanılmış olsaydı, su seviyesi daha fazla olacaktı.
(Yaklaşık 10.5 metre)
Açık hava basıncını ölçen araçlara "Barometre" denir.

Not: Açık Hava Basıncı = Atmosfer Basıncı = 1 atm (76 cmHg)



Açık hava basıncını nasıl anlarız


1. Aşağıdaki deneyde bardağın içerisine ağzına kadar su doldurulup, içinde hava kalmayacak şekilde üzeri kağıtla kapatılıyor. Bardak hızlıca ters çevrildiğinde suyun dökülmediği görülebilir. Aşağıdaki hava basıncı suyun dökülmesini engellemiştir.



Açık Hava Basıncı
2. Magdeburg Deneyi
Magdeburg yarım küreleri hava olmayacak şekilde birleştirilir.
Kürenin içerisindeki hava boşaltıldığında küreler birbirinden ayrılmaz.

Çok güçlü atlar çektiklerinde birbirinden zorlukla ayırabilmiştir.
Bu deney açık hava basıncının büyüklüğünü göstermektedir.


3. Isıtılan Teneke Kutu Deneyi
Teneke kutu ısıtılıp, ağzı sıkıca kapatıldıktan sonra soğumaya bırakıldığında teneke kutu içerisine doğru büzülür.


4. Çay bardağı ve çay tabağı arasına su girdiğinde bardakla beraber tabakta kalkar, bu olay açık hava basıncını gösterir.


5. Cam şişe içerisinde kibritle ateş yakılarak atılıp, şişenin ağzına haşlanmış yumurta yerleştirilirse şişe içerisinde ateş söndüğünde yumurta da şişe içerisine düşecektir.



Açık hava basıncı nelere bağlıdır?

Yerden yukarı çıkıldıkça açık hava basıncı azalır.
Yüksek dağlara çıkıldığında havanın yoğunluğu azalır, bu nedenle basınçta azalır.


Kapalı kaptaki basınç

Kapalı kap içerisinde bulunan gaz tanecikleri hareket ederken kaba çarparak basınç oluşturur.
Kapalı kaplardaki gazın basıncı "Manometre" ile ölçülür.





D- Basıncın Günlük Yaşamada ve Teknolojide Uygulamaları


a-Katı basıncı
  • Bıçağın meyveyi kesmesi için ağzı keskinleştirilir. Bu sayede basınç artırılmış olur.
  • Kışın karda ayağımızın batmaması için geniş tabanlı kar ayakkabıları giyeriz.
  • Baltanın ağzının bilenmesi katı basıncını artırır.



b-Sıvı basıncı
  • Otomobilin firen sistemini çalıştırmak için sıvı basıncından yararlanılır.
  • Hidrolik liftlerle çok büyük ağırlıklar kaldırılabilmektedir. Liftler sıvı basıncından yaralanılarak yapılmıştır.
  • İtfaiye, kamyon, vinç gibi araçlarda kaldırmak işi için sıvı basıncından yararlanılır.
  • Bahçe hortumun ucu sıkıştırıldığında su daha ileri gider. Sıvı basıncı artırılmış olur.
  • Şırınganın içerisine sıvı çekmek için sıvı basıncı kullanılır.



c-Gaz basıncı
  • Pipet ile meyve suyunu içmek için açık hava basıncından yararlanırız.
  • İçi tamamen su dolu bardağın ağzına kağıt kapatarak ters çevirdiğimizde suyun dökülmediğini görürüz. Bunu sağlayan açık hava basıncıdır.
  • Boya makinelerinde gaz basıncından yararlanılır.
  • Emme basma tulumbalarda açık hava basıncından yararlanılır.
  • Yangın tüpü, mutfak tüpü ve oksijen tüpünde gaz basıncından yararlanılır.
  • Parfümlerde gaz basıncından yararlanılır.
  • Otomobil hava yastıklarında gaz basıncından yararlanılır.
  • Elektrikli süpürgenin tozu çekmesi hava basıncı ile gerçekleşir.
  • Vantuzların cama yapışması hava basıncı ile olur.
  • Vakumlu poşetler içerisinde hava basıncı alınmıştır.




Sorular

Soru 1: Aynı ağırlıkta ördek ve tavuğun hangisi kumsalda batmadan yürür.






Soru 2: Aşağıda verilen araçlardan hangilerinde basıncın azaltılması amaçlanmıştır?
* Kar ayakkabısı
* Çivinin sivri ucu
* Geniş traktör tekeri
* Bıçağın ucu
* Kamyon teker sayısının fazla olması
* İnce topuklu ayakkabı






Soru 3: Aşağıda verilen özdeş tuğlalardan hangisinin yere uyguladığı basınç daha fazladır?






Soru 4: Şekildeki plastik şişe su ile doldurulmuştur. A, B ve C noktalarına etki eden sıvı basıncını büyükten küçüğe doğru sıralayınız?






Soru 5: Gazlar basıncın fazla olduğu yerden az olduğu yere hareket eder.
Aşağıdakilerden hangisi yukarıda verilen açıklama ile ilgili değildir?

A) Elektrikli süpürgenin çalışması
B) Rüzgar oluşması
C) Soluk alıp vermemiz
D) Hidrolik liftlerin çalışması







Soru 6: Aşağıdakilerden hangisi açık hava basıncını etkilemez?

A) Bulunan yerin rakımı (Deniz seviyesinden yüksekliğine)
B) Ortamın sıcaklığı
C) Havanın hacmi
D) Havanın yoğunluğu






Soru 7: Bir balonun içerisine su ile doldurup balon üzerinde delikler açılıyor. Balona bastırıldığında tüm deliklerden suyun hızla fışkırdığı gözleniyor. Yapılan deneyde aşağıdaki sorulardan hangisinin cevabı aranmaktadır?

A) Sıvılar basıncı her yönde eşit iletir mi?
B) Sıvıların ağırlığı basıncı nasıl etkiler?
C) Sıvının derinliği akış hızını nasıl etkiler?
D) Sıvıların basıncı yoğunluğa bağlı mıdır?






Soru 8: Aşağıdakilerden hangisi basınç birimi değildir?

A) Pascal
B) N/m2
C) Kg/m2
D) N/cm2







Soru 9: Aşağıda içerisinde su bulunan kapta A, B, C ve D noktalarındaki basınçları karşılaştırınız?






Diğer Konular





8 yorum:

  1. ELLERİNİZE SAĞLIK GÜZEL BİR AÇIKLAMA OLMUŞ BU AÇIKLAMA SAYESİNDE UMUT EDİYORUMKİ BİR SÜRÜ ÖĞRENCİ/İNSAN DERSİNDEN YÜKSEK ALICAKTIR :D :D

    YanıtlaSil
  2. TEŞEKKÜRLER KISA VE ÖZ

    YanıtlaSil
  3. Çok teşekkürler çok güzel yapmışsınız konuyu daha iyi anladım ellerinize sağlık

    YanıtlaSil
  4. çok iyi and güzel and efso and awesome

    YanıtlaSil
  5. Cok güzel en iyi site bence bu bravo 😃😃

    YanıtlaSil