8.Sınıf Kalıtım Konu Özeti - fenbilim.net

En Son

Sadece Fen Bilimleri

Menu

2014/07/15

8.Sınıf Kalıtım Konu Özeti

 <==  8.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 8.Sınıf ==> 2. Ünite: DNA ve Genetik Kod  ==> Kalıtım

Kazanımlar

F.8.2.2. Kalıtım
Önerilen Süre: 10 ders saati
Konu / Kavramlar: Gen, genotip, fenotip, saf döl, melez döl, baskın, çekinik, çaprazlama, cinsiyet, akraba evlilikleri
F.8.2.2.1. Kalıtım ile ilgili kavramları tanımlar.
a. Gen, fenotip, genotip, saf döl ve melez döl kavramlarına değinilir.
b. Baskın ve çekinik gen kavramlarına değinilir.
F.8.2.2.2. Tek karakter çaprazlamaları ile ilgili problemler çözerek sonuçlar hakkında yorum yapar.
a. Çaprazlamalarda sadece bezelye karakterleri kullanılır.
b. Diğer canlılarda da karakterlerin aktarımının benzer olduğu vurgulanır.
c. İnsanda çocuğun cinsiyetinin babadan gelen eşey kromozomu ile belirlendiği vurgulanır.
F.8.2.2.3. Akraba evliliklerinin genetik sonuçlarını tartışır.

KONU: 8.Sınıf Kalıtım Konu Özeti


Kalıtsal karakterlerin nesilden nesile aktarılmasına kalıtım denir.

Kalıtımla ilgili kavramlar


Gen: Kromozom üzerinde  bulunan ve kalıtsal karakterleri taşıyan birimlerdir.
Baskın gen: Özelliğini  her zaman çıkaran gendir. Büyük harfle gösterilir.
Çekinik gen: Baskın  gen olmadığı zaman etkisini gösteren gendir. Küçük harfle gösterilir.
Genotip: Bireyin sahip olduğu genlerin toplamıdır. Gen yapısıdır.
Fenotip: Canlının dış görünüşüdür. Gen yapısının dışa yansımasıdır. Dış görünüşte gen yapısı ile birlikte çevrenin de etkisi vardır.

Bir karakterin gösterilmesi genlerin yan yana yazılması gerekir.
AA Baskın özellik görülür.
Aa Baskın özellik görülür.
aa Çekinik özellik görülür.

Çekinik özelliğin görülebilmesi için anneden ve babadan çekinik geni alması gerekir.

Alel gen: Biri anneden diğeri babadan gelen gen çiftine denir.
Saf döl (Homozigot): Alel genlerin birbirinin aynı olmasıdır. (AA, aa)
Melez döl (Heterozigot): Alel genlerin farklı olmasıdır. (Aa)

Mendel Kanunları

Gregor Mendel



Kalıtımla ilgili çalışmaların başlangıcı Mendel ile başlamıştır. Kalıtım biliminin kurucusu Mendel'dir. Mendelin çalışmalarında bezelye bitkisini kullanmıştır. Bezelye bitkisini seçmesinin sebepleri şunlardır.

1. Bezelyenin kolay yetiştirilmesi.
2. Bir mevsimde birkaç döl vermesi.
3. Karakter çeşidinin fazla olması.
4. Tozlaşmanın kontrol altında tutulabilmesi.
5. Kapalı çiçek yapısına sahip olması.

Bezelyelerin farklı karakterleri


1. Tohum şekli: Yuvarlak tohum, buruşuk tohuma baskındır.
2. Tohum rengi: Sarı tohum, yeşil tohuma baskındır.
3. Gövde uzunluğu: Uzun gövde, kısa gövdeye baskındır.
4. Çiçek rengi: Mor çiçek, beyaz çiçeğe baskındır.

1. Karakterlerin Birleşmesi Kanunu

Farklı özellikteki iki arı dölün çaprazlanması sonucu oluşan 1. kuşak %100 melezdir.

2. Karakterlerin Gizli Kalması Kanunu

1. çaprazlamada oluşan bireyler baskın karakterin özelliğini göstermektedir. Çekinik karakter gizli kalmıştır.

3. Karakterlerin Ayrılması Kanunu

Melez bireylerin çaprazlaması sonucu çekinik karakterler ortaya çıkabilir. 2. çaprazlamada %25 ihtimalle çekinik karakter ortaya çıkabilmektedir.

Karakterlerin Çaprazlanması


Eşeyli üreyen canlılarda karakterlerin nesilden nesile aktarılmasının gösterilmesine çaprazlama denir. Çaprazlamada anne ve babadan gelen karakterler birbiri üzerine dağıtılır. Oluşan yavruların genotip ve fenotipleri bulunmaya çalışılır.

Çaprazlamada elde edilen sonuçlar ihtimali belirtir.
%100 kesin ortaya çıkar
%0  İmkansızdır.
%50 yarı yarıya olabilir veya olmayabilir.

Örnek Soru: Bir ailede doğan 4 çocuğun tamamı erkektir. 5. çocuğun kız olma olasılığı nedir?

Cevap: Kız ve erkek doğma olasılığı %50 dir.  Bu ihtimal değişmez.

Örnek Arıdöl düzgün tohumlu bezelye ile arıdöl buruşuk tohumlu bezelyenin çaprazlamasını yapınız?



Sonuç %100 melez, %100 düzgün tohum


 Genetik Hastalıklar








1. Hemofili hastalığı: Kanın pıhtılaşmamasıdır. Cinsiyet kromozomu olan X kromozomunda bulunur.

2. Orak hücreli anemi: Kişinin alyuvarları orak şekline benzer, yeteri kadar oksijen taşıyamaz. Vücut kromozomunda çekinik olarak bulunur.

3. Renk körlüğü: Kırmızı ve yeşil renklerin ayırt edilememesidir. Cinsiyet kromozomu olan X kromozomunda bulunur.

4.Down sendromu: Vücut kromozomlarından birinin fazla olması sonucu oluşur. Kesin nedeni belli değildir.

Not: Balık pulluluk, kulak içi kıllığı, yapışık kulak, yapışık parmaklılık Y kromozomunda bulunan kalıtsal hastalıklardır. Bunlar sadece erkeklerde görülür.

2 yorum:

  1. Çoook güzel teşekkürler siz in sayenizd3 inşallah sınavlardan yüksek alırım

    YanıtlaSil
  2. sanırımm x in ve y nin yeri yanlış . doğru muyum

    YanıtlaSil