6. Sınıf Maddenin Tanecikli Yapısı Konu Özeti - fenbilim.net

En Son

Sadece Fen Bilimleri

Menu

2014/12/18

6. Sınıf Maddenin Tanecikli Yapısı Konu Özeti

<==  6.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 6.SINIF ==> 4. Ünite: Madde ve Isı  ==> Maddenin Tanecikli Yapısı

Kazanımlar

F.6.4.1. Maddenin Tanecikli Yapısı
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu / Kavramlar: Tanecikli yapı, boşluklu yapı, hareketli yapı
F.6.4.1.1. Maddelerin; tanecikli, boşluklu ve hareketli yapıda olduğunu ifade eder.
Hareketli yapı ile ilgili titreşim, öteleme ve dönme kavramlarına değinilir.
F.6.4.1.2. Hâl değişimine bağlı olarak maddenin tanecikleri arasındaki boşluk ve taneciklerin hareketliliğinin değiştiğini deney yaparak karşılaştırır.

KONU: 6. Sınıf Maddenin Tanecikli Yapısı


A- Madde nedir

Kütlesi ve hacmi olan her şey maddedir.
Maddeyi oluşturan ve maddenin özelliğini gösteren en küçük kısma maddenin taneciği (atom) denir.
Bütün maddeler tanecikli yapılıdır.
Isı, ışık, ses ve elektrik madde değil, enerjidir.
Madde tanecikli yapıdadır.

Maddenin taneciklerden oluştuğunu nasıl anlarız

1. Gaz maddelerin sıkıştırılabilmesi
Şırınganın ağzını kapatıp pistona bastırdığımızda havanın sıkıştığını gözleriz.
Hava taneciklerden oluşmuştur. Bu tanecikler arasındaki boşluk çok fazla olduğu için kolaylıkla sıkışabilmektedir. Gazların sıkışabilme özelliği araçların lastiğinde, yangın tüplerinde, toplarda kullanılmaktadır. Gazlarda boşluk bulunması gazların bütünsel olmadığını gösterir.


Havanın Sıkışması



2. İyodun alkolde dağılması
İyot alkol içinde her yere dağılır.
Bunu renk değişiminden gözleriz.

3. Şekerin ve tuzun suda çözünmesi
Şeker ve tuz su içinde dağılır, şeker ve tuzun tadınını her yerde alabiliriz.
Tuz ve şekerin taneciklerinin su içerisinde dağılmasından kaynaklanmaktadır.

4. Boyanın suda dağılması
Boyayı su içerisine damlattığımızda tanecikleri her yere dağılır.

Boyanın suda dağılması



Bütün bu olaylar maddenin bütünsel değil taneciklerden oluştuğunu ispatlar.

B- Maddenin halleri


Madde katı, sıvı ve gaz olarak üç halde bulunur.

1. Katı hal
  • Maddenin en düzenli halidir.
  • Taneciklerin arasındaki boşluk çok azdır.
  • Sıkıştırılamaz.
  • Akışkan değildir.
  • Belirli bir şekli ve hacmi vardır.
  • Tanecikler titreşim hareketi yapar, öteleme ve dönme hareketi yapmaz.

2. Sıvı hal
  • Tanecikleri arasındaki boşluk katılara göre daha fazladır.
  • Sıkıştırılamazlar.
  • Akışkandır.
  • Belirli bir hacmi vardır. 
  • Bulundukları kabın şeklini alır.
  • Tanecikleri titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar.
  • Sıvı tanecikleri birbirleri üzerinden kayma hareketleri yaparak akışkan özelliği kazanırlar.

3. Gaz hal

  • Maddenin en düzensiz halidir.
  • Tanecikleri arasında çok fazla boşluk vardır.
  • Sıkıştırılabilir.
  • Sıkıştırıldıkça (basınç arttıkça) taneciklerin arasındaki boşluk azalır.
  • Büyük bir kapta (basınç arttıkça) taneciklerin arasındaki boşluk artar.
  • Akışkandır.
  • Belirli bir şekli ve hacmi yoktur. 
  • Bulundukları kabın her tarafını doldurur.
  • Tanecikleri titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar.


Madde içinde bulunan atomlar üç çeşit hareketleri vardır.
Bunlar titreşim, öteleme ve dönme hareketidir.

Titreşim hareketi
Taneciklerin bulunduğu yerde sağa-sola, aşağı-yukarı ve öne-arkaya hareket etmesidir. Maddenin bütün hallerinde titreşim hareketi vardır.

Öteleme hareketi (Yer değiştirme)
Taneciklerin yer değiştirmesine öteleme denir. Sıvı ve gazlar öteleme hareketi yapar. Oda içerisine parfüm sıkıldığında, suya şeker atıldığında tanecikler öteleme hareketi yaparak dağılır.

Dönme hareketi
Kendi ekseni etrafında hareket etmedir. Sıvı ve gaz tanecikler dönme hareketi yapar.

Maddenin Halleri




C- Hal Değişimleri

Maddenin ısı alarak veya ısı vererek bir halden başka hale geçmesine hal değişimleri denir.


Maddenin halleri



Erime
Tanecikler ısı aldıkça titreşim hareketleri artar.
Belirli bir sıcaklıktan sonra titreşim o kadar çok artar ki tanecikler bir arada duramaz.
Madde katı halden sıvı hale geçer. Katı halden sıvı hale geçmeye erime denir.

Buharlaşma
Maddenin tanecikleri ısı almaya devam ettikçe tanecikler daha hızlı hareket eder.
Sıcaklığın artması ile birlikte tanecikler bir arada tutunamaz ve gaz haline geçerler.
Sıvı halden gaz hale geçmeye buharlaşma denir.

Not: Buradaki bilgiler 6. sınıf seviyesine ve kazanımlara göre hazırlanmıştır.


Sorular


Soru 1: Aşağıdakilerden hangileri maddedir?
Kalem, Mavi ışık, Sıcaklık, Su, Hava, Gölge




Soru 2: Aşağıdakilerden hangileri sıkıştırılabilir?
Hava, su, kalem, tuzlu su, oksijen gazı, alkol




Soru 3: Maddenin hallerinde tanecikler arası boşluğu büyükten küçüğe sıralayınız?





Diğer Konular



30 yorum:

  1. katı maddeler dönme hareketi yaparmı diye yazdım !!!!!!!!!!!!!

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. hayır yapmaz katı maddeler sadece titreşim hareketi yapar

      Sil
    2. sen salak mısın yazıyo ya titreşim hareketi yapar bide kendini beğenmiş gibi yaparmı dediimm anlamadım ki noluyo

      Sil
  2. cok guzel bı sıte

    YanıtlaSil
  3. Bence Çok Hoş Bi Site. Çok Hojdir Ama Benena :D

    YanıtlaSil
  4. Çok işime yaradı teşekkürler!! :D

    YanıtlaSil
  5. Ahmet Yasin28.07.2016 22:15

    site çok güzel defterim yırtılmıştı buradan çalıştım çok yardım cı oldu

    YanıtlaSil
  6. beyedim ben 6 tıya gecdim seney işlah 7 olurum

    YanıtlaSil
  7. endorplazmatik retikulum25.12.2016 16:44

    güzel bir site sınavdan 100 çektim

    YanıtlaSil
  8. Yusuf Tepe1.01.2017 15:34

    Sıvılar öteleme hareketi yapmaz ek kitap ve ders kitaplarından baktım düzeltirseniz sevinirim yoksa hep burdan çalışıyorum

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Hayır,doğru bize hocamız dedi ve devletin kitabında yazıyor

      Sil
  9. Sıvılar öteleme hareketi yapar. (Öteleme hareketi yer değiştirmedir)

    YanıtlaSil
  10. tşk duywoeryw

    YanıtlaSil
  11. çok güzel bir site buyıl fene hiç kitap ve defterden çalışmıyorum çünkü bu sitede bütün konular çok iyi anlatılıyo

    YanıtlaSil
  12. kaan kolcuyu çok sewiyorum bu sitede çok güzel

    YanıtlaSil
  13. site güzelde cevaplar çok kısa olmuş bence ya

    YanıtlaSil
  14. Her şey güzel fakat maddenin belirli bir kütlesi olup olmadığını yazmamışsınız

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Sen malsan biz ne yapalım

      Sil
  15. Güzel beaaaa çok süperr bayılıyom bu siteye :) :P

    YanıtlaSil
  16. 6. Sınıf konuları başlığına gel orada görürsün

    YanıtlaSil
  17. çok guzel bi site bu

    YanıtlaSil
  18. boş beleş çok kolay

    YanıtlaSil
  19. Valla öğretmenin gözüne giriyim diye sunumda çok işe yaradı. :):)

    YanıtlaSil
  20. Arkadaşlar instagramda beni takip edebilir misiniz? Takip edeni geri takip ederim.

    Instagram: pilavpamuk

    YanıtlaSil
  21. beatiful girl5.04.2017 16:57

    bayıldım bu site çok güzel

    YanıtlaSil
  22. Gaz ve sıvı maddenin tanecikleri titreşim, öteleme ve dönme hareketi yapar.

    YanıtlaSil
  23. Bu arada katılar sıkıştırılabilir öyle olmasaydı hidrolik preste insanlar nasıl katı maddeleri sıkıştırıyor

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. Pres yapılarak sıkılan zeytin, naranciye elma vb tam katı değildir. Demir bakır taş gibi maddeler sıkıştırılamaz.

      Sil