6.Sınıf Maddenin Tanecikli Yapısı Konu Anlatımı - fenbilim.net

En Son

Sadece Fen Bilimleri

2021/01/10

6.Sınıf Maddenin Tanecikli Yapısı Konu Anlatımı

<==  6.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 6.SINIF ==> 4. Ünite: Madde ve Isı  ==> Maddenin Tanecikli Yapısı

Kazanımlar

F.6.4.1. Maddenin Tanecikli Yapısı
Önerilen Süre: 6 ders saati
Konu / Kavramlar: Tanecikli yapı, boşluklu yapı, hareketli yapı
F.6.4.1.1. Maddelerin; tanecikli, boşluklu ve hareketli yapıda olduğunu ifade eder.
Hareketli yapı ile ilgili titreşim, öteleme ve dönme kavramlarına değinilir.
F.6.4.1.2. Hâl değişimine bağlı olarak maddenin tanecikleri arasındaki boşluk ve taneciklerin hareketliliğinin değiştiğini deney yaparak karşılaştırır.

KONU: 6. Sınıf Maddenin Tanecikli Yapısı


A- Madde nedir

Kütlesi ve hacmi olan her şey maddedir.
Maddeyi oluşturan ve maddenin özelliğini gösteren en küçük kısma maddenin taneciği (atom) denir.
Bütün maddeler tanecikli yapılıdır.
Isı, ışık, ses ve elektrik madde değil, enerjidir.
Madde tanecikli yapıdadır.

Maddenin taneciklerden oluştuğunu nasıl anlarız

1. Gaz maddelerin sıkıştırılabilmesi
Şırınganın ağzını kapatıp pistona bastırdığımızda havanın sıkıştığını gözleriz.
Hava taneciklerden oluşmuştur. Bu tanecikler arasındaki boşluk çok fazla olduğu için kolaylıkla sıkışabilmektedir. Gazların sıkışabilme özelliği araçların lastiğinde, yangın tüplerinde, toplarda kullanılmaktadır. Gazlarda boşluk bulunması gazların bütünsel olmadığını gösterir.


Havanın Sıkışması



2. İyodun alkolde dağılması
İyot alkol içinde her yere dağılır.
Bunu renk değişiminden gözleriz.

3. Şekerin ve tuzun suda çözünmesi
Şeker ve tuz su içinde dağılır, şeker ve tuzun tadını her yerde alabiliriz.
Tuz ve şekerin taneciklerinin su içerisinde dağılmasından kaynaklanmaktadır.

4. Boyanın suda dağılması
Boyayı su içerisine damlattığımızda tanecikleri her yere dağılır.

Boyanın suda dağılması



Bütün bu olaylar maddenin bütünsel değil taneciklerden oluştuğunu ispatlar.




Madde içinde bulunan atomlar üç çeşit hareketleri vardır.
Bunlar titreşim, öteleme ve dönme hareketidir.




Titreşim hareketi
Taneciklerin bulunduğu yerde sağa-sola, aşağı-yukarı ve öne-arkaya hareket etmesine titreşim denir.
Maddenin bütün hallerinde titreşim hareketi vardır.


Öteleme hareketi (Yer değiştirme)
Taneciklerin birbiri üzerinde kayarak yer değiştirmesine öteleme denir.
Sıvı ve gazlar öteleme hareketi yapar.
Oda içerisine parfüm sıkıldığında, suya şeker atıldığında tanecikler öteleme hareketi yaparak dağılır.


Dönme hareketi
Kendi ekseni etrafında hareket etmedir.
Sıvı ve gaz tanecikler dönme hareketi yapar.

Maddenin Halleri



B- Maddenin halleri

Maddeyi oluşturan tanecikler arasındaki boşluklar maddenin fiziksel halini belirler.
Tanecikler arasındaki boşluklar katı halde en az, gaz halinde en fazladır.
Madde katı, sıvı ve gaz olarak üç halde bulunur.

1. Katı hal
  • Maddenin en düzenli halidir.
  • Taneciklerin arasındaki boşluk çok azdır.
  • Sıkıştırılamaz.
  • Akışkan değildir.
  • Belirli bir şekli ve hacmi vardır.
  • Tanecikler titreşim hareketi yapar, öteleme ve dönme hareketi yapmaz.

2. Sıvı hal
  • Tanecikleri arasındaki boşluk katılara göre daha fazladır.
  • Sıkıştırılamaz olarak kabul edilir.
  • Akışkandır.
  • Belirli bir hacmi vardır. 
  • Bulundukları kabın şeklini alır.
  • Tanecikleri titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar.
  • Sıvı tanecikleri birbirleri üzerinden kayma hareketleri yaparak akışkan özelliği kazanırlar.

3. Gaz hal
  • Maddenin en düzensiz halidir.
  • Tanecikler bağımsız hareket eder.
  • Tanecikleri arasında çok fazla boşluk vardır.
  • Sıkıştırılabilir.
  • Sıkıştırıldıkça (basınç arttıkça) taneciklerin arasındaki boşluk azalır.
  • Büyük bir kapta (basınç azaldıkça) taneciklerin arasındaki boşluk artar.
  • Akışkandır.
  • Belirli bir şekli ve hacmi yoktur. 
  • Bulundukları kabın her tarafını doldurur.
  • Tanecikleri titreşim, dönme ve öteleme hareketi yapar.


Not: Sünger gibi katı maddeler içerisinde boşluk bulunması ve esnek olmasından dolayı sıkışır.
Tuzluktan akan tuz, katıların akışkan olduğunu göstermez, tanecik boyutunda tuz akışkan değildir




Maddenin ısı alarak veya ısı vererek bir halden başka hale geçmesine hal değişimleri denir.


Maddenin halleri

Katı madde ısı alınca taneciklerin titreşim hareketi artar.
Katı maddenin tanecikleri belirli bir sıcaklıktan sonra bir arada kalamaz.
Katı madde eriyerek sıvı hale dönüşür.
Sıvı madde ısı aldıkça tanecikler daha hızlı hareket eder.
Sıvı içerisindeki tanecikler bir arada tutunamaz, tanecikler birbirinden uzaklaşır.
Sıvı madde buharlaşarak gaz hale geçer.




Sorular

Soru 1: Aşağıdakilerden hangileri maddedir?
Kalem, Mavi ışık, Sıcaklık, Su, Hava, Gölge






Soru 2: Aşağıdakilerden hangileri sıkıştırılabilir?
Hava, su, kalem, tuzlu su, oksijen gazı, alkol






Soru 3: Maddenin hallerinde tanecikler arası boşluğu büyükten küçüğe sıralayınız?






Maddenin Tanecikli Yapısı Konu Anlatımı İndir




Diğer Konular



Bu Sayfayı Yazdır

14 yorum:

  1. Mükemmel Konu Anlatımı :)

    YanıtlaSil
  2. dünyanın en iyi sitesi

    YanıtlaSil
  3. güzel işime yaradı

    YanıtlaSil
  4. Zıp Zıp Tavşan29.12.2020 20:48

    Çoooooook müqqqqqqq

    YanıtlaSil
  5. bence mükemmel...

    YanıtlaSil
  6. Hocanın sayfasina benziyor çok mükemmel

    YanıtlaSil
  7. aynnen çook ama çokkk işime yaradı

    YanıtlaSil
  8. ödev yapıyorum yarın 3 ödev falan var bu işime yaradı kitaptan bakmaya gerek kalmadı güzel site tavsiye ederim.

    YanıtlaSil
  9. güzel işime yaradı 10/7

    YanıtlaSil
    Yanıtlar
    1. aynen benimde çok işime yaradı güzel bir site müq...

      Sil
  10. hehe çok müq





























































































    fen dersi afedersiniz qaqa gibi olan biri olarak

    YanıtlaSil
  11. Çokkk teşekkürler sayenizde tüm sözlülerim 100

    YanıtlaSil
  12. yarın sınavda bide bu çıkıyomuş hehe :)

    YanıtlaSil