8.Sınıf Fen Bilimleri DNA ve Genetik Kod

 <==  8.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 8.Sınıf ==> 1. Ünite: Hücre Bölünmesi ve Kalıtım ==> DNA ve Genetik Kod

Kazanımlar

8.1.1. DNA ve Genetik Kod
Önerilen Süre: 5 ders saati

Konu/Kavramlar: DNA’nın yapısı, DNA’nın kendini eşlemesi, nükleotid, gen, kromozom
8.1.1.1. Nükleotid, gen, DNA ve kromozom kavramlarını açıklar ve bu kavramlar arasında ilişki kurar.
Bazların isimleri verilirken pürin ve pürümidin ayrımına girilmez.
8.1.1.2. DNA’nın yapısını model üzerinde gösterir ve DNA’nın kendini nasıl eşlediğini ifade eder.

KONU: DNA ve Genetik Kod

İnsan vücudunda milyarlarca hücre vardır. Her bir hücre içerisinde kalıtsal bilgilerin bulunduğu DNA vardır.

A- Nükleotid, Gen, DNA ve Kromozom

DNA nedir

DNA hücreyi yöneten dev moleküldür.
DeoksiriboNükleikAsit kısaltması olarak DNA kullanılır.
Hücre içinde solunum, beslenme, üreme, boşaltım gibi yaşamsal faaliyetleri yönetir.
Kalıtsal bilgilerimizin bulunduğu büyük bir kütüphanedir.
İçerisinde canlıya ait bilgiler nükleotidlerle şifrelenmiştir.
DNA’nın yapısı ile ilgili olarak ilk modeli oluşturan kişiler James Watson ve Francis Crick‘tir.

Kalıtsal yapıların basitten karmaşığa (küçükten büyüğe) doğru sıralanışı şu şekildedir.
Organik Baz —–> Nükleotit ——-> Gen ——> DNA ——-> Kromozom ——> Çekirdek

Not: Kolay hatırlanması amacıyla büyükten küçüğe KeDiGeNi (Kromozom-DNA-Gen-Nükleotit) olarak şifrelenilebilir.

 

DNA’nın Özellikleri

  1. DNA’nın yapısı nükleotitlerden oluşur.
  2. DNA’nın yapı birimi Nükleotid’dir.
  3. DNA’nın görev birimi Gen’dir.
  4. DNA’nın yapısında dört farklı organik baz vardır. Bunlar Adenin (A), Timin (T), Guanin (G) ve Sitozin (S veya C) dir.
  5. Bütün canlılarda DNA’sında bulunabilecek 4 çeşit nükleotid vardır. Ancak her canlıda bu nükleotid sayısı ve dizilişi farklıdır.
  6. DNA molekülünü oluşturan zincirler arasında zayıf hidrojen bağı bulunur.
  7. DNA bakteri gibi gelişmemiş canlılarda sitoplazmada, diğer gelişmiş canlılar da ise çekirdek, mitokondri ve kloroplast içerisinde bulunur.

Nükleotid nedir

Nükleotid, DNA’nın yapı birimidir.
Bir nükleotid, şeker fosfat ve organik bazdan oluşur.

Nükleotidler oluşumu

Adenin Nükleotid = Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Adenin organik bazı
Timin Nükleotid = Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Timin organik bazı
Guanin Nükleotid = Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Guanin organik bazı
Sitozin Nükleotid = Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Sitozin organik bazı

 

Fosfat + Şeker + Adenin Bazı ——-> Adenin Nükleotit

Nükleotid’in Özellikleri

  1. Bir nükleotitin ismi organik baza göre söylenir.
  2. Nükleotitin yapısında Adenin organik bazı varsa Adenin nükleotit adı verilir.
  3. DNA üzerinde 4 farklı çeşit nükleotid bulunmaktadır.
  4. DNA’nın çift sarmallı yapısında Adenin Nükleotitinin karşısına Timin, Guanin Nükleotidinin karşısına Sitozin gelir.
  5. Nükleotidi oluşturan organik bazlar değişir şeker ve fosfat aynı kalır.
  6. Nükleotidlerin dizilimi DNA’nın genetik şifresini oluşturur.
  7. Adenin ile Timin arasında ikili (A=T), Guanin ile Sitozin arasında üçlü (G ≡ C) bağ bulunur.
  8. Bir DNA zincirinde Adenin Nükleotidi sayısı Timin Nükleotidi sayısına, Guanin Nükleotidi sayısı Sitozin Nükleotidi sayısına eşittir. A=T, G=C   (A/T =1)  (G/C = 1)
  9. Bir DNA zincirinde Şeker Sayısı = Fosfat Sayısı = Nükleotid Sayısı = Organik bazların toplamı (A+T+G+C)
  10. Nükleotidler arasında A + G / T + C =1 eşitliği vardır.

 

 

DNA

Gen Nedir 

DNA üzerinde belirli görevleri yerine getiren kısıma Gen denir.
Genler belirli özelliklerin ortaya çıkmasını sağlar. (Saç rengi, göz rengi, kan gurubu vb.)
Kalıtsal özelliklerimiz de genlerde bulunmaktadır.
Genlerde bazı hastalıklarda taşınmaktadır. (Örnek şeker hastalığı)
DNA üzerinde çok sayıda  gen bulunmaktadır.

 

 

Kromozom nedir

Kromozom, DNA’nın etrafını özel proteinlerin sarması sonucu oluşan ve şekli X’e benzeyen kalıtım maddesidir.
Kromozomlar hücrenin normal yaşam evresinde görülmezler.
Çekirdek bölünmesi sırasında profaz aşamasında görülmeye başlar.
Kromozom DNA’nın eşlenmiş halidir. (Kromozom > DNA)
Her türün kendine ait kromozom sayısı vardır. (Aynı türde kromozom sayısı değişmez.)
İnsanlarda kromozom sayısı 2n=46 dır. Bu kromozomların n=23 tanesi anneden, n=23 tanesi babadan gelir.

Kromozom = DNA + Özel Protein

 

Bazı canlıların Kromozom sayısı

Tür Kromozom Sayısı
İnsan 46
Moli Balığı 46
Soğan 16
Güvercin 16
Eğrelti otu 500
Solucan 2

 

Uyarı
1. Kromozom sayısının fazla olması bir canlının gelişmişliğini göstermez. Eğrelti otunun 500 kromozomu olması insanlardan gelişmiş olduğunu göstermez.

2. Kromozom sayısının vücut büyüklüğü ile ilişkisi yoktur. Filin kromozom sayısı 56,  serçenin kromozom sayısı 60 dır.

3. Kromozom sayısının aynı olması canlılar arasında akrabalık olduğunu göstermez. İnsan ve moli balığının kromozom sayısı 46 dır. Aralarında bir benzerlik yoktur.

 

B- DNA’nın Kendini Eşlemesi

Hücre bölünmeye başlamadan önce kendini eşler.
Bu sayede DNA iki katına çıkmış olur.

  1. DNA’nın çift zincirli yapısı ortadan ikiye ayrılır. (Fermuar gibi açılır.)
  2. Sitoplazmada bulunan serbest nükleotitler çekirdeğe girer.
  3. Ayrılan zincirlerin karşısına serbest nükleotidler uygun olacak şekilde yerleşir.
  4. Eşler tamamlandıktan sonra başlangıçtaki  aynı olan iki DNA meydana gelir.

Not: DNA kendini eşlemesi sırasında bazı hatalar meydana gelebilir. Bu hatalar sonucunda mutasyon oluşur.
Üreme hücrelerinde meydana gelen mutasyon kalıtsal çeşitlilik sağlamaktadır.

 

Bilgi

  • Dünyadaki bütün insanların DNA’ları % 99,5 aynıdır. Geriye kalan fark insanların farklı özellikte olmasını sağlar.
  • Bütün canlıların yönetici molekülleri vardır. Bu yönetici molekül insan, hayvan ve bitkilerde DNA, bazı mikroskobik canlılarda da RNA’dır
  • Canlıların birbirinden farklı olmasının nedeni DNA molekülündeki Nükleotit sayısı ve dizilişinin farklı olmasından kaynaklanır.

 

Diğer Konular 

Etiket(ler): , , , .Yer işareti koy Kalıcı Bağlantı.

8.Sınıf Fen Bilimleri DNA ve Genetik Kod için 47 cevap

  1. Çok güzel bir site emeğinize sağlık ve dost sitedeki fen dosyasıda çok güzel ayrıntılı şuan bu konuyu anladım ve test çözüyorum. Teşekkürler

  2. enrique diyorki:

    süper bir site birçok konuyu anladım çok teşekkür ederim çok iyi anladım konular çok kolaymış

  3. Mira diyorki:

    Gerçekten muhteşem bir site anlatımı çok güzel.Böyle sitelerin olmasına sevindim.Artık buradan da faydalanacağım.Teşekkürler

  4. darkdoom diyorki:

    Çok güzel olmuş ama örnek verip sayısal verilerden yararlandaydınız daha bi güzel olurdu

  5. Teokcu diyorki:

    çok güzel bir site tüm DNA ile ilgili Herşey yazıyor

  6. Sanane diyorki:

    Sıralınışını yanlış yazmışlar.cahiller

  7. rose diyorki:

    harika bir site çok teşekkürler

  8. patron teog diyorki:

    çok güzelmiş elinize sağlık

  9. www.fenbilim.net diyorki:

    Yorumlariniz icin tesekkur ederim
    Teokcu darkdoom mira enrique 2016 2017 teogcusu

  10. Sahanne diyorki:

    zaten hep,n,z bu siteyi kuranlarsınız kimi kandırıyorsunuz Akıllılar Sjjj

  11. teog ateşi diyorki:

    doğru söylüyon alakası yok bu konunun öğretmenin anlattığıyla kimi yiyosunuz

  12. Admin diyorki:

    Kromozom
    E
    Dna
    İ
    Gen
    E
    Nükleotid

    Şema yaptim

  13. XxTürkxXÇocuğuxX diyorki:

    Gerçekten çok güzel bir site tebrikler.

  14. yalçın diyorki:

    muhteşem olmuş

  15. adıyamanlı diyorki:

    porfect

  16. adıyamanlı diyorki:

    abı çok hoşş

  17. XxX_PoMPaCı_XxX diyorki:

    güzel bir site teşekkürler

  18. hanife diyorki:

    üye nasıl olunuyor

  19. berfin diyorki:

    bu sene TEOG sınavına gireceğim.şimdiden başladım site bu konuda yardımcı oldu.teşekkürler =) TEOG çulara başarılar!

  20. teog baba diyorki:

    vallahi billahi iyi ama sırayı yanlış yazmışlar. D:

  21. ByHACKER diyorki:

    süper bir site gerçekten Teog’a çalışacaklar bu siteden çalışabilir 😀 iyi çalışmalar

  22. Theprobey diyorki:

    teog kaltı be 😀

  23. gizemli diyorki:

    NORMALDE KEDİGEN DEİilmi cunku kromozom dna gen nukleotid yanlımı yapmıslar

  24. MANYAAAAAAAAAAAKKKKKKKKKKKKK diyorki:

    BU NE

  25. mira diyorki:

    çok güzel bir site sınava girdim ve 100 aldım çok teşekkür ederim fen sitesi

  26. cemre yaren diyorki:

    m ü k e m m e l en ince ayrıntısına kadaryzmışsınız muhteşem ve sından veya sözlüden yüksek almanısa bence çok fazla yardımcı olur

  27. Talha Yılmaz diyorki:

    Nükleotidlri ne oluşturur ??? Lütfen cevap yazın

    • admin diyorki:

      Nükleotidler oluşumu
      fosfat + şeker + Adenin organik bazı = Adenin Nükleotid
      fosfat + şeker + Timin organik bazı = Timin Nükleotid
      fosfat + şeker + Guanin organik bazı = Guanin Nükleotid
      fosfat + şeker + Sitozin organik bazı = Sitozin Nükleotid

  28. SANANE diyorki:

    MC BURALI TEOG KALKTI.COM TR SFSDGFHJ

  29. Poyes diyorki:

    Teog kalkti malesef

  30. Emre diyorki:

    Kücükten büyüğe ise (Ne Güzel Deniz Karadeniz) denilebilir.

  31. MC Bahadir diyorki:

    Gelip burdan bakcaginiza ogretmeninizi dinlesenize

  32. Bahar diyorki:

    Beğendim çok yardımcı oldu …

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir