8.Sınıf DNA ve Genetik Kod Konu Özeti - fenbilim.net

En Son

Sadece Fen Bilimleri

Menu

2014/07/15

8.Sınıf DNA ve Genetik Kod Konu Özeti

 <==  8.Sınıf Konularına geri dön
Ortaokul 8.Sınıf ==> 2. Ünite:  DNA ve Genetik Kod ==> DNA ve Genetik Kod

Kazanımlar

F.8.2.1. DNA ve Genetik Kod
Önerilen Süre: 4 ders saati
Konu / Kavramlar: DNA’nın yapısı, DNA’nın kendini eşlemesi, nükleotid, gen, kromozom
F.8.2.1.1. Nükleotid, gen, DNA ve kromozom kavramlarını açıklayarak bu kavramlar arasında ilişki kurar. Bazların isimleri verilirken pürin ve pirimidin ayrımına girilmez.
F.8.2.1.2. DNA’nın yapısını model üzerinde gösterir.
a. Hidrojen, glikozit, ester, fosfodiester bağlarına girilmez.
b. DNA’daki hataların onarılıp onarılmadığı belirtilir.
c. DNA’daki nükleotid hesaplamaları verilmez.
F.8.2.1.3. DNA’nın kendini nasıl eşlediğini ifade eder.
a. Replikasyon ifadesi kullanılmaz.
b. Eşlenme deneyleri anlatılmaz.
c. Eşlenme ile ilgili hesaplama sorularına girilmez.

KONU: DNA ve Genetik Kod


İnsan vücudunda milyarlarca hücre vardır. Her bir hücre içerisinde kalıtsal bilgilerin bulunduğu DNA vardır.


A- Nükleotid, Gen, DNA ve Kromozom


DNA nedir

DNA hücreyi yöneten dev moleküldür.
DeoksiriboNükleikAsit kısaltması olarak DNA kullanılır.
Hücre içinde solunum, beslenme, üreme, boşaltım gibi yaşamsal faaliyetleri yönetir.
Kalıtsal bilgilerimizin bulunduğu büyük bir kütüphanedir.
İçerisinde canlıya ait bilgiler nükleotidlerle şifrelenmiştir.
DNA'nın yapısı ile ilgili olarak ilk modeli oluşturan kişiler James Watson ve Francis Crick'tir.

Kalıtsal yapıların basitten karmaşığa (küçükten büyüğe) doğru sıralanışı şu şekildedir.
Organik Baz -----> Nükleotit -------> Gen ------> DNA -------> Kromozom ------> Çekirdek

Not: Kolay hatırlanması amacıyla büyükten küçüğe KeDiGeNi (Kromozom-DNA-Gen-Nükleotit) olarak şifrelenilebilir.


DNA'nın Özellikleri

  1. DNA'nın yapısı nükleotitlerden oluşur.
  2. DNA'nın yapı birimi Nükleotid'dir.
  3. DNA'nın görev birimi Gen'dir.
  4. DNA'nın yapısında dört farklı organik baz vardır. Bunlar Adenin (A), Timin (T), Guanin (G) ve Sitozin (S veya C) dir.
  5. Bütün canlılarda DNA'sında bulunabilecek 4 çeşit nükleotid vardır. Ancak her canlıda bu nükleotid sayısı ve dizilişi farklıdır.
  6. DNA molekülünü oluşturan zincirler arasında zayıf hidrojen bağı bulunur.
  7. DNA bakteri gibi gelişmemiş canlılarda sitoplazmada, diğer gelişmiş canlılar da ise çekirdek, mitokondri ve kloroplast içerisinde bulunur.
DNA Zinciri


Nükleotid nedir


Nükleotid, DNA'nın yapı birimidir.
Bir nükleotid, şeker fosfat ve organik bazdan oluşur.

Nükleotidler oluşumu

Adenin Nükleotid = Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Adenin organik bazı
Timin Nükleotid = Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Timin organik bazı
Guanin Nükleotid = Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Guanin organik bazı
Sitozin Nükleotid = Fosfat + Deoksiriboz şekeri + Sitozin organik bazı



Fosfat + Şeker + Adenin Bazı -------> Adenin Nükleotit


Nükleotid'in Özellikleri

  1. Bir nükleotitin ismi organik baza göre söylenir.
  2. Nükleotitin yapısında Adenin organik bazı varsa Adenin nükleotit adı verilir.
  3. DNA üzerinde 4 farklı çeşit nükleotid bulunmaktadır.
  4. DNA'nın çift sarmallı yapısında Adenin Nükleotitinin karşısına Timin, Guanin Nükleotidinin karşısına Sitozin gelir.
  5. Nükleotidi oluşturan organik bazlar değişir şeker ve fosfat aynı kalır.
  6. Nükleotidlerin dizilimi DNA'nın genetik şifresini oluşturur.
  7. Adenin ile Timin arasında ikili (A=T), Guanin ile Sitozin arasında üçlü (G ≡ C) bağ bulunur.
  8. Bir DNA zincirinde Adenin Nükleotidi sayısı Timin Nükleotidi sayısına, Guanin Nükleotidi sayısı Sitozin Nükleotidi sayısına eşittir. A=T, G=C   (A/T =1)  (G/C = 1)
  9. Bir DNA zincirinde Şeker Sayısı = Fosfat Sayısı = Nükleotid Sayısı = Organik bazların toplamı (A+T+G+C)
  10. Nükleotidler arasında A + G / T + C =1 eşitliği vardır.





Gen Nedir 

DNA üzerinde belirli görevleri yerine getiren kısıma Gen denir.
Genler belirli özelliklerin ortaya çıkmasını sağlar. (Saç rengi, göz rengi, kan gurubu vb.)
Kalıtsal özelliklerimiz de genlerde bulunmaktadır.
Genlerde bazı hastalıklarda taşınmaktadır. (Örnek şeker hastalığı)
DNA üzerinde çok sayıda  gen bulunmaktadır.


Kromozom nedir

Kromozom, DNA'nın etrafını özel proteinlerin sarması sonucu oluşan ve şekli X'e benzeyen kalıtım maddesidir.
Kromozomlar hücrenin normal yaşam evresinde görülmezler.
Çekirdek bölünmesi sırasında profaz aşamasında görülmeye başlar.
Kromozom DNA'nın eşlenmiş halidir. (Kromozom > DNA)
Her türün kendine ait kromozom sayısı vardır. (Aynı türde kromozom sayısı değişmez.)
İnsanlarda kromozom sayısı 2n=46 dır. Bu kromozomların n=23 tanesi anneden, n=23 tanesi babadan gelir.

Kromozom = DNA + Özel Protein



Bazı canlıların Kromozom sayısı

TürKromozom Sayısı
İnsan46
Moli Balığı46
Soğan16
Güvercin16
Eğrelti otu500
Solucan2



Uyarı
1. Kromozom sayısının fazla olması bir canlının gelişmişliğini göstermez. Eğrelti otunun 500 kromozomu olması insanlardan gelişmiş olduğunu göstermez.

2. Kromozom sayısının vücut büyüklüğü ile ilişkisi yoktur. Filin kromozom sayısı 56,  serçenin kromozom sayısı 60 dır.

3. Kromozom sayısının aynı olması canlılar arasında akrabalık olduğunu göstermez. İnsan ve moli balığının kromozom sayısı 46 dır. Aralarında bir benzerlik yoktur.


B- DNA'nın Kendini Eşlemesi


Hücre bölünmeye başlamadan önce kendini eşler.
Bu sayede DNA iki katına çıkmış olur.

  1. DNA'nın çift zincirli yapısı ortadan ikiye ayrılır. (Fermuar gibi açılır.)

  2. Sitoplazmada bulunan serbest nükleotitler çekirdeğe girer.

  3. Ayrılan zincirlerin karşısına serbest nükleotidler uygun olacak şekilde yerleşir.

  4. Eşler tamamlandıktan sonra başlangıçtaki  aynı olan iki DNA meydana gelir.

Not: DNA kendini eşlemesi sırasında bazı hatalar meydana gelebilir. Bu hatalar sonucunda mutasyon oluşur.
Üreme hücrelerinde meydana gelen mutasyon kalıtsal çeşitlilik sağlamaktadır.



Bilgi

  • Dünyadaki bütün insanların DNA'ları % 99,5 aynıdır. Geriye kalan fark insanların farklı özellikte olmasını sağlar.

  • Bütün canlıların yönetici molekülleri vardır. Bu yönetici molekül insan, hayvan ve bitkilerde DNA, bazı mikroskobik canlılarda da RNA'dır

  • Canlıların birbirinden farklı olmasının nedeni DNA molekülündeki Nükleotit sayısı ve dizilişinin farklı olmasından kaynaklanır.

Diğer Konular 



36 yorum:

  1. Çok güzel bir site emeğinize sağlık ve dost sitedeki fen dosyasıda çok güzel ayrıntılı şuan bu konuyu anladım ve test çözüyorum. Teşekkürler

    YanıtlaSil
  2. süper bir site birçok konuyu anladım çok teşekkür ederim çok iyi anladım konular çok kolaymış

    YanıtlaSil
  3. Gerçekten muhteşem bir site anlatımı çok güzel.Böyle sitelerin olmasına sevindim.Artık buradan da faydalanacağım.Teşekkürler

    YanıtlaSil
  4. Çok güzel olmuş ama örnek verip sayısal verilerden yararlandaydınız daha bi güzel olurdu

    YanıtlaSil
  5. çok güzel bir site tüm DNA ile ilgili Herşey yazıyor

    YanıtlaSil
  6. harika bir site çok teşekkürler

    YanıtlaSil
  7. çok güzelmiş elinize sağlık

    YanıtlaSil
  8. teog ateşi23.11.2016 23:46

    doğru söylüyon alakası yok bu konunun öğretmenin anlattığıyla kimi yiyosunuz

    YanıtlaSil
  9. Kromozom
    E
    Dna
    İ
    Gen
    E
    Nükleotid

    Şema yaptim

    YanıtlaSil
  10. XxTürkxXÇocuğuxX6.02.2017 19:20

    Gerçekten çok güzel bir site tebrikler.

    YanıtlaSil
  11. muhteşem olmuş

    YanıtlaSil
  12. adıyamanlı21.03.2017 21:04

    abı çok hoşş

    YanıtlaSil
  13. Ingilizce Sözlük6.04.2017 00:03

    Muhteşem ingilizce

    YanıtlaSil
  14. üye nasıl olunuyor

    YanıtlaSil
  15. Şuan üyelik almıyoruz

    YanıtlaSil
  16. AA ben dee tehokçuyum

    YanıtlaSil
  17. bu sene TEOG sınavına gireceğim.şimdiden başladım site bu konuda yardımcı oldu.teşekkürler =) TEOG çulara başarılar!

    YanıtlaSil
  18. evet yanlış yazmışlar

    YanıtlaSil
  19. vallahi billahi iyi ama sırayı yanlış yazmışlar. D:

    YanıtlaSil
  20. süper bir site gerçekten Teog'a çalışacaklar bu siteden çalışabilir :D iyi çalışmalar

    YanıtlaSil
  21. teog kaltı be :D

    YanıtlaSil
  22. NORMALDE KEDİGEN DEİilmi cunku kromozom dna gen nukleotid yanlımı yapmıslar

    YanıtlaSil
  23. Büyükten küçüğe KeDiGeN dir. Küçükten büyüğe de tersi olur.

    YanıtlaSil
  24. çok güzel bir site sınava girdim ve 100 aldım çok teşekkür ederim fen sitesi

    YanıtlaSil
  25. cemre yaren2.10.2017 22:37

    m ü k e m m e l en ince ayrıntısına kadaryzmışsınız muhteşem ve sından veya sözlüden yüksek almanısa bence çok fazla yardımcı olur

    YanıtlaSil
  26. Talha Yılmaz2.10.2017 23:49

    Nükleotidlri ne oluşturur ??? Lütfen cevap yazın

    YanıtlaSil
  27. Nükleotidler oluşumu
    fosfat + şeker + Adenin organik bazı = Adenin Nükleotid
    fosfat + şeker + Timin organik bazı = Timin Nükleotid
    fosfat + şeker + Guanin organik bazı = Guanin Nükleotid
    fosfat + şeker + Sitozin organik bazı = Sitozin Nükleotid

    YanıtlaSil
  28. Teog kalkti malesef

    YanıtlaSil
  29. bize türkçe yapma tartışmacı seniii

    YanıtlaSil
  30. sen çok iyi biliyosan bu sitede işin ne?

    YanıtlaSil
  31. ve ayrıca orada küçükten büyüğe yazıyor

    YanıtlaSil
  32. Kücükten büyüğe ise (Ne Güzel Deniz Karadeniz) denilebilir.

    YanıtlaSil
  33. Beğendim çok yardımcı oldu ...

    YanıtlaSil
  34. Farkettiyseniz küçükten büyüğe dioo büyükten küçüğe demiyo o yüzden sıralama yanlış değill

    YanıtlaSil